از خودمدیریتی تا شکوفایی تحصیلی: نقش آموزش خودمدیریتی مبتنی بر روان شناسی مثبت گرا در تنظیم هیجان، تصمیم گیری و بهزیستی دانش آموزان دوره متوسطه دوم

دوره متوسطه دوم یکی از مراحل مهم رشد شناختی، هیجانی و اجتماعی نوجوانان است. دانش آموزان این دوره، علاوه بر الزامات آموزشی، با مسئله هایی مانند مدیریت زمان، فشارهای تحصیلی، روابط با همسالان، کنترل هیجان ها و تصمیم گیری درباره آینده مواجه اند. در چنین شرایطی، برخورداری از مهارت خودمدیریتی می تواند نقش مهمی در نحوه مواجهه دانش آموز با مسائل فردی، تحصیلی و اجتماعی داشته باشد. خودمدیریتی مجموعه ای از توانایی ها شامل خودآگاهی، هدف گذاری، برنامه ریزی، مدیریت زمان، خودنظارتی، کنترل رفتار و خودارزیابی است که به فرد امکان می دهد رفتار خود را در جهت اهداف مشخص سازمان دهی کند. در مقاله مبنا نیز بر نقش این مهارت ها در بهبود تصمیم گیری، تنظیم هیجان، اعتمادبه نفس و رشد همه جانبه دانش آموزان تاکید شده است. هدف مقاله حاضر، بررسی نقش آموزش خودمدیریتی مبتنی بر روان شناسی مثبت گرا در تقویت تنظیم هیجان، تصمیم گیری و بهزیستی روان شناختی دانش آموزان دوره متوسطه دوم است. پژوهش با روش مرور تحلیلی-روایتی و با استفاده از منابع فارسی و انگلیسی مرتبط با خودتنظیمی، تنظیم هیجان، تصمیم گیری، روان شناسی مثبت گرا، بهزیستی و شکوفایی انجام شده است. بررسی شواهد نشان می دهد که مداخلات خودتنظیمی و مدرسه محور می توانند به بهبود برخی مهارت های شناختی، هیجانی و رفتاری دانش آموزان کمک کنند و مداخلات مبتنی بر روان شناسی مثبت گرا نیز ظرفیت ارتقای بهزیستی و کاهش پریشانی روان شناختی را دارند. (پاندی همکاران، ۲۰۱۸) همچنین یافته های پژوهش های مرتبط با شکوفایی نشان می دهد که این سازه در دانش آموزان دبیرستانی قابل سنجش است. (کارمونا هارتی و همکاران، ۲۰۲۲) بر اساس تحلیل انجام شده، خودمدیریتی زمانی می تواند بیشترین ارزش تربیتی را ایجاد کند که از یک مهارت صرفا کنترلی فراتر رود و در قالب رویکردی رشددهنده، مثبت گرا و مدرسه محور برای تقویت عاملیت، خودکارآمدی، بهزیستی و شکوفایی تحصیلی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

خودمدیریتی ، خودتنظیمی ، روان شناسی مثبت گرا ، تنظیم هیجان ، تصمیم گیری ، بهزیستی روان شناختی ، شکوفایی تحصیلی ، دانش آموزان متوسطه دوم