بررسی هویت اسلامی باتکیه برنقش نمادها ونشانه درشهرسازی و معماری ایران

هویت شهر، مفهومی است که در فرآیند ادراک، سهل و ممتنع است. از دیدگاه روانشناسی محیط و برخی دیدگاه های طراحی شهری، فهم ویژگی های یک شهر، همان چیزی است که در ذهن ناظر و شهروند تداعی می گردد. پس هر آنچه از هویت بفهمد، صحیح است. اما درک متخصصان، برنامه ریزان و دس تاندرکاران اجرایی حوزه مدیریت شهری، دقت نظر و معیار مند بودن، هویت تلقی می گردد. مقوله ای به نام هویت سابقه ای به بلندای تاریخ دارد.آن زمان که انسان احساس کرد باید به کیستی و چیستی خود در برابر طبیعت و ماورای طبیعت پاسخ گوید، هویت متولد شد. شهرهای کهن ایران به زیباترین وجه بیانگر هویت کالبدی و بصری برای درک کارکردهایشان بوده اند؛ لیکن امروزه مناظر شهرها فاقد چنین هویتی اند. به عبارت دیگر، سیمای بیرونی عناصر شهرهای معاصر انعکاس دهنده هویت ساکنان آن نیست و چنین به نظر می رسد که هیچ تلاش آگاهانه و هدفداری به منظور هویت بخشی به آنها صورت نپذیرفته است. در این شهرها، بسیاری از نشان ها و نمادهای هویت فرهنگی به کلی از بین رفته اند و یا به شدت کمرنگ شده اند و کاربرد این علائم برپیشانی تعداد اندکی از بناها، تنها تلاشی انفرادی از سوی معدودی از کارفرمایان و معماران و یا گاهاً صرفاً تقلیدی ناموزون است. پژوهش حاضر بر مطالعات کتابخانه ای استوار است و در آن تلاش شده است تا مبانی نظری فرهنگی و اهمیت کاربرد نمادهای فرهنگی در بیان معنا، ایجاد حس هویت و آرامش محیط های شهری مورد بازکاوی قرار گیرد. بدین منظور، پس از تعریف این عناصر، به نقش و اهمیت آنها در تسهیل ارتباطات جوامع بشری، درک عملکرد سازه ها و مناظر شهری، بیان معنا و ایجاد حس هویت پرداخته شده است. و ارتباط هویت و نماد با معماری و شهرسازی به تفصیل بیان شده است. و دربخش نتیجه نیز پیشنهادات و راهبردهای اجرایی در این خصوص ارائه شده است

کلیدواژه ها:

نماد ، نشانه ، هویت ، معماری ، شهرسازی