ارایه الگوی بهبود فرهنگ شهروندی با تاکید بر نقش مساجد در استان خراسان جنوبی

فرهنگ شهروندی، به مثابه مجموعه ای از ارزش ها، رفتارها و هنجارهایی که در تعاملات اجتماعی و زندگی روزمره افراد در جامعه شکل می گیرد، نقش بسزایی در توسعه ی پایدار و همبستگی اجتماعی ایفا می کند. در این راستا، نهادهای اجتماعی و فرهنگی، به ویژه مساجد، می توانند تاثیر قابل توجهی بر شکل گیری و تقویت فرهنگ شهروندی داشته باشند. استان خراسان جنوبی با تاریخ غنی و تنوع فرهنگی، به ویژه در زمینه فعالیت های مذهبی و اجتماعی، بستر مناسبی برای بررسی نقش مساجد در ارتقای فرهنگ شهروندی فراهم می آورد. مساجد نه تنها به عنوان مکان های عبادت، بلکه به عنوان مراکز آموزشی و اجتماعی می توانند به ترویج ارزش های اخلاقی، اجتماعی و مشارکت فعال شهروندان کمک کنند. با توجه به اهمیت این نهاد مذهبی، هدف این تحقیق شناسایی و تحلیل ابعاد مختلف فرهنگ شهروندی و نقش مساجد در استان خراسان جنوبی در این زمینه است. برای دستیابی به این هدف، از روش مرور سیستماتیک ادبیات (SLR) استفاده شد. در این راستا داده ها از طریق بررسی مطالعات پیشین داخلی و خارجی جمع آوری و پس از چهار مرحله پالایش، از میان ۱۲۳ مطالعه، ۲۴ پژوهش برای تجزیه و تحلیل اطلاعات انتخاب شد. نتایج تحقیق نشان می دهد که مساجد به عنوان مراکز ارتباطی و آموزشی می توانند نقش کلیدی در ارتقای فرهنگ شهروندی در استان خراسان جنوبی ایفا کنند. ظرفیت های ارتباطی مساجد، طراحی و معماری آن ها و برنامه های آموزشی مرتبط با حقوق و مسئولیت های شهروندی، همگی از عوامل موثر در تقویت پیوندهای اجتماعی و افزایش آگاهی های فرهنگی به شمار می آیند. نتیجه گیری این تحقیق بیانگر این است که با بهینه سازی نقش مساجد به عنوان مراکز آموزش غیررسمی و ارتقای مشارکت های اجتماعی در این استان می توان به بهبود فرهنگ شهروندی و کیفیت زندگی اجتماعی در جوامع مسلمان کمک کرد. این الگو می تواند راهکاری موثر برای مواجهه با چالش های اجتماعی و فرهنگی در جوامع مختلف باشد و به توسعه ی پایدار شهری کمک کند.

کلیدواژه ها:

فرهنگ شهروندی ، مساجد ، مشارکت اجتماعی ، استان خراسان جنوبی