تقویت حضور پذیری با رویکرد طراحی چند حسی در فضا های عمومی شهری

| فضاهای عمومی، بخش مهمی از حیات شهری اند و میزان حضورپذیری آن ها به تعامل مردم وابسته است. پژوهش ها نشان می دهند محیط هایی که پیچیدگی ادراکی دارند، موجب تحریک ذهن و افزایش تمایل به حضور می شوند. طراحی چندحسی می تواند با درگیرکردن هم زمان حواس، کیفیت ادراک و حس تعلق به فضا را تقویت کند. مطالعات پیشین بیشتر بر فضاهای خاص یا محیط های تاریخی متمرکز بوده و به طور غالب تنها به یک یا دو حس پرداخته اند. بنابراین به سایر حواس در فضاهای شهری کمتر توجه شده است. درک منظر به طور یکپارچه ازطریق تمامی حواس پنج گانه، می تواند جامع تر باشد. هدف این پژوهش، بررسی مولفه های چندحسی موثر بر حضورپذیری فضاهای شهری، روابط متقابل و اثرات آن ها بر یکدیگر است. پرسش اصلی پژوهش این است که طراحی چندحسی چگونه می تواند به تقویت حضورپذیری فضاهای عمومی شهری کمک کند و کدام حواس در این زمینه بیشترین نقش را دارند. فرض پژوهش براین اساس است که طراحی چندحسی با تحریک هم زمان ادراکات حسی، موجب افزایش حضورپذیری می شود. روش پژوهش، ارزیابی ارتباط بین مولفه های حضورپذیری و حواس پنج گانه در سه فضای شهری شامل دریاچه چیتگر، باغ راه و بلوار کشاورز ازطریق مصاحبه باز با کاربران سه فضای شهری بوده است که در نهایت به ارزیابی ارتباط بین مولفه های حضورپذیری و حواس پنج گانه پرداخت و نشان داد طراحی چندحسی نقش مهمی در تقویت حضورپذیری دارد. حواس بینایی و لامسه بیشترین نقش را دارند؛ بینایی ازطریق ارتقای سرزندگی و کیفیت کالبدی و لامسه ازطریق تاثیر بر آسایش اقلیمی و سرزندگی، موجب تداوم حضور می شوند. درک برابر و توامان این دو حس میزان حضورپذیری را افزایش داده و تاثیر آن در شاخص کیفیت کالبدی متبلور شده است. حس لامسه به دلیل ماهیت فعالیت ها ازجمله ورزش، تاثیرگذارتر بوده و گرچه بینایی آگاهانه تر دریافت می شود اما لامسه نقشی پایدارتر در حضورپذیری فضا دارد و حس چشایی کمترین سهم ادراک را دارد.

کلیدواژه ها:

منظر حسی ، منظر شهری ، حواس پنج گانه ، ادراک محیطی ، ادراک حسی