واکاوی الگوواره های ادراکی متخصصان معماری درباره عوامل بیوفیلیک موثر بر رفاه ذهنی ساکنان مجتمع های مسکونی

بیان مسئله: کمبود حضور مناظر طبیعی در مسکن معاصر و گسست انسان از طبیعت در جوامع مدرن، ساکنان را مزایای آرامش بخش محیط طبیعی محروم کرده و مسئله ارتقای رفاه ذهنی و سلامت روان آنان را به یکی از چالش های مهم در طراحی محیط های مسکونی تبدیل کرده است.هدف پژوهش: این پژوهش باهدف شناسایی و طبقه بندی دیدگاه های غالب متخصصان معماری آشنا با اصول طراحی بیوفیلیک درباره تاثیر طراحی مبتنی بر طبیعت بر رفاه و بهزیستی ذهنی ساکنان مجتمع های مسکونی انجام شده است. روش پژوهش: این مطالعه ماهیتی اکتشافی داشته و از نظر هدف بنیادی و از نظر شیوه گردآوری داده ها، توصیفی -پیمایشی است. برای شناسایی دیدگاه های متخصصان از روش دلفی و برای طبقه بندی الگوواره های ادراکی آنان از تحلیل عاملی کیو استفاده شد. در مرحله دلفی، ۲۰ نفر از متخصصان حوزه آموزش و طراحی معماری به روش هدفمند و غیراحتمالی انتخاب شدند؛ حجم نمونه برمبنای انتخاب جامعیت خبرگان با ذهنیت متمایز و مشارکت آنها تایید شد. سپس برای انجام تحلیل عاملی کیو، پرسش نامه ای براساس مقیاس لیکرت تدوین و میان خبرگان توزیع شد و داده ها با نرم افزار SPSS- ۲۷ تحلیل شد.نتیجه ‎گیری: یافته ها نشان داد که چهار الگوی ذهنی غالب در میان متخصصان وجود دارد: الگوی عینی (کیفیت بصری طبیعت) (۶۳۵/۱۴%)، الگوی عملکردی (ساختار طبیعت) (۰۲۷/۱۳%)، الگوی معناگرا نسبت به طبیعت (۸۷۹/۱۲%) و الگوی حسی (فیزیک غیر بصری طبیعت) (۹۹۶/۹%). این چهار الگو بیانگر آن است که متخصصان معماری، طبیعت را از چهار منظر بصری، عملکردی، معنایی و غیر بصری در بهبود رفاه و بهزیستی ذهنی ساکنان مجتمع های مسکونی موثر می دانند.

کلیدواژه ها:

طبیعت گرایی در معماری ، مجموعه مسکونی ، الگوهای ذهنی متخصصان ، تحلیل عامل کیو ، بهزیستی ذهنی.