تحلیل و طبقه بندی نتایج و آثار تجربه های عرفانی در متون منثور صوفیه

تجارب عرفانی (Mystical Experiences) که با تعابیر مختلفی از آن ها یاد می شود، اهمیت زایدالوصفی در سنت های عرفانی در فرهنگ های مختلف ازجمله تصوف ایرانی دارد. نیل به این کشف ها و احوال عرفانی گاه همچون هدف غایی عارفان در نظر گرفته شده که فهمی اصیل و بی واسطه به صاحب تجربه می بخشد. از خلال گزارش هایی که در متون صوفیه در باب تجارب عرفانی آمده می توان دریافت یکی از بنیادی ترین دلایل قدر و قیمت این تجربه ها، آثار و نتایجی است که در معرفت، سلوک، روان و احساسات سالک از پس این احوال بروز و ظهور می یابد. در این پژوهش، با مطالعه متون شاخص نثر صوفیه از قرن سوم تا هشتم هجری نتایج و آثار تجارب عرفانی که از سوی خود عارفان یا تبیین کنندگان تجارب عرفانی آنان ثبت و ضبط شده اند، شناسایی، طبقه بندی و تحلیل شده است. آنچه از پس این لحظات زودگذر برای عارف باقی می ماند، ادراکات، احوال و بینشی ماندگار است که زیست جهان او را تعالی می بخشد. علاوه بر این، تبیین نتایج تجارب عرفانی در فهم ماهیت این تجارب نیز یاری رسان است. این نتایج، در پنج مقوله قابل احصاء و طبقه بندی است: نتایج معرفتی، نتایج ذهنی-روانی، نتایج کارکردی-سلوکی، بازتاب های بدنی به مثابه پیامدهای تنانه و شطح که در واقع پیامد زبانی این کشف ها و واردات ربانی ست. به نتایج راهزن نیز اشاره داشتیم. در این میان، نتایج معرفتی خود به زیرگروه هایی قابل تقسیم است. نتایج ذهنی-روانی نیز در مطالعات معاصر نقشی پررنگ دارد و می تواند در پیوند عرفان با جهان جدید موثر افتد. تبیین سه نتیجه دیگر (سلوکی، تنانه و زبانی) گامی روبه جلو در فهم تجربه های عرفانی در سنت صوفیانه است.

کلیدواژه ها:

تجربه های عرفانی ، آثار و نتایج تجربه های عرفانی ، متون نثر صوفیه