برساخت اجتماعی کودکی در جامعه ایرانی اسلامی: تحلیل جامعه شناختی بر اساس روایت های سفرنامه نویسان خارجی

کودک در طول تاریخ حضور و وجود داشته و این امری مسلم است؛ اما مسئله اساسی در این نکته نهفته است که کودکی یا دوران کودکی نادیده گرفته شده است. پژوهش پیش رو، به دنبال بررسی و تحلیل بازتاب تصویر و جایگاه کودک و کودکی در دوران قاجاری در بستر جامعه ایرانی اسلامی است. جهت دستیابی بدین هدف، به سراغ اسناد و مدارک برجای مانده از دوران مزبور، به ویژه سفرنامه های خارجیان رفته و با استفاده از روش توصیفی تحلیلی به کنکاش و مطالعه آنان پرداخته شده است. یافته های حاصل از پژوهش نشان داد که کودک ایرانی اسلامی در دوران قاجار، دوره ای به عنوان دوران کودکی را تجربه نکرده است. یافته های حاصله شامل چهار محور اساسی بهداشت و سلامت، ویژگی های ظاهری و پوشش، پایان دوران کوتاه کودکی به واسطه ازدواج زودهنگام و اشتغال و درنهایت سوادآموزی است. سوادآموزی راهی برای طولانی کردن دوران کودکی می باشد. با توجه به یافته های تحقیق می توان نتیجه گرفت که کاهش مرگ ومیر از یک سو و مهیاسازی امکان تحصیل اجباری ازسوی دیگر، می توانست راهی برای طولانی تر کردن دوران کوتاه کودکی کودکان قجری در بستر جامعه ایرانی اسلامی باشد که بعد از انقلاب مشروطیت، گام های نخستین چنین هدفی قابلیت عملی شدن داشت.

کلیدواژه ها:

کودک ، دوران کودکی ، دوره قاجار ، سفرنامه