مبانی نظری و چارچوب هنجاری قرآن کریم و نقش آن در بازسازی دانش اجتماعی

دانش اجتماعی مدرن، متاثر از تحولات روشنگری و دیدگاه های پوزیتیویستی، با تاکید بر حس گرایی و اصول سکولاریسم، انسان را به موجودی مادی و خودبنیاد تقلیل داده و از جنبه های معنوی، توحیدی و اخلاقی غفلت ورزیده است. این رویکرد، که دین را از عرصه های اجتماعی جدا می داند، با فرهنگ و ارزش های اسلامی ناسازگار است و منجر به بحران های اجتماعی و سردرگمی در شناخت ماهیت انسان شده است. در جوامع اسلامی، این دانش وارداتی نمی تواند به طور موثر به مسائل اجتماعی پاسخ دهد. ازاین رو نیاز به بازسازی آن بر اساس مبانی نظری و هنجاری قرآن کریم احساس می شود. هدف این مقاله بررسی نقش قرآن کریم در بازسازی دانش اجتماعی ازطریق نقد مبانی غیرالهی و ارائه چارچوبی توحیدی و اخلاق محور است که با فرهنگ اسلامی همخوانی داشته باشد و به تنظیم روابط و ساختارهای اجتماعی کمک کند. سوال اساسی پژوهش پیش رو این است که مبانی نظری و هنجاری قرآن چگونه می توانند دانش اجتماعی را بازسازی کنند تا با ارزش های اسلامی سازگار شده و به حل مسائل اجتماعی یاری رساند. روش بحث تحلیلی استنادی است که با تفسیر آیات قرآن، استناد به منابع اسلامی و نقد تطبیقی نظریه های غربی پیش می رود. نتایج به دست آمده به طور کلی نشان می دهد که قرآن کریم با نقد مبانی سکولار دانش اجتماعی مدرن و ارائه انسان شناسی توحیدی، دانش اجتماعی را بازسازی می کند و چارچوب هنجاری قرآن، مبتنی بر توحیدمحوری و اخلاق محوری، رفتارها و روابط اجتماعی را در راستای سعادت و قرب الهی تنظیم می نماید.

کلیدواژه ها:

قرآن کریم ، دانش اجتماعی ، مبانی نظری ، چارچوب هنجاری