آموزه های روایی در گفتگوی فعال زوجین؛ الگویی دینی روان شناختی در زندگی مدرن

در سبک زندگی مدرن، با گسترش فردگرایی و ارتباطات مجازی سطحی، خانواده با چالش های ارتباطی متعددی مواجه است. پژوهش حاضر با هدف واکاوی راهکار بنیادین اسلام برای مواجهه با این بحران، یعنی «گفتگو و شنیدن محبت آمیز»، جایگاه این مهارت در استحکام خانواده را بر پایه آموزه های روایی و روان شناسی معاصر تبیین می کند. این پژوهش به شیوه تحلیلی تطبیقی و با رویکردی میان رشته ای انجام شده است. داده های روایی از منابع معتبر حدیثی گردآوری شده و با یافته های پژوهش های روان شناسی خانواده (به ویژه نظریه های ارتباطی گاتمن و رویکرد انسان گرایانه راجرز) تطبیق و تحلیل گردیده اند. یافته ها نشان می دهد که آموزه های روایی «شنیدن فعال» را از سطح یک مهارت روان شناختی به جایگاه یک «حق و تکلیف متقابل کلامی» ارتقا می دهند. درحالی که نظریه های روان شناختی بر کارکرد همدلانه و تکنیکی شنیدن تمرکز دارند، متون دینی با تکیه بر مفاهیمی چون «حق السمع»، «کلام نیکو» و «قول لین»، به آن بعدی وجودی و معنوی می بخشند. این هم گرایی نشان می دهد که گفتگوی موثر محصول تلفیق تکنیک های رفتاری (روان شناسی) و نیت اخلاقی ایمانی (دین) است و مصادیقی چون گوش سپردن همدلانه در هر دو دستگاه معرفتی مورد تاکید است. نتایج این پژوهش زمینه را برای طراحی یک «الگوی آموزشی دینی روان شناختی» جهت توانمندسازی ارتباطی زوجین فراهم می کند. این الگو که بر هم افزایی اصول اخلاقی روایات و مهارت های عملی استوار است، می تواند به عنوان مداخله ای موثر در مشاوره های پیش از ازدواج و کلینیک های خانواده درمانی برای کاهش تعارضات و تقویت تاب آوری خانواده ایرانی به کار گرفته شود.

کلیدواژه ها:

گفتگوی خانوادگی ، مهارت شنیدن فعال ، آموزه های روایی ، رضایت زناشویی ، تاب آوری خانواده ، اخلاق ارتباطی ، حق متقابل کلامی