ترسیم اخلاق زیست محیطی صدرایی بر مبنای «کمال رتبی» و «مساوقت وجود با کمال»

امروزه یکی از مهم ترین تهدیدهای حیات نوع بشر، غفلت از محیط زیست است که در آمیختگی با شتاب فزاینده فناوری، بحران های زیست محیطی را دامن زده و تشدید کرده است. در این میان، اندیشمندان بسیاری به ارائه ی راه حل هایی پرداخته اند که در این میان، شاید بتوان رویکرد اخلاقی را کارآمدترین آنها دانست. اصول اخلاقی حاکم بر رابطه انسان و طبیعت، به مثابه چارچوبی نظری، می توانند نقشی تعیین کننده در بازتعریف و سامان دهی این رابطه ایفا کنند. نویسندگان این نوشتار با روش توصیفی‑تحلیلی و با گردآوری و واکاوی داده ها و شواهد مرتبط، و با تاکید بر دو مفهوم بنیادین «کمال رتبی» و «مساوقت وجود با کمال»، به تبیین اخلاق زیست محیطی در منظومه فکری صدرالمتالهین می پردازند و می کوشند به این پرسش پاسخ دهند که آیا بر اساس مبانی صدرایی، می توان برای بحران های زیست محیطی، راه حلی بنیادین یافت؟ برپایه دستاوردهای این پژوهش، محیط زیست یکی از مراتب وجود به شمار می رود. با عنایت به اصل کمال رتبی (مراتب تشکیکی هستی) و اصل مساوقت وجود و کمال، در هر مرتبه ای از وجود، کمالات عین همان وجود و غیرقابل تفکیک از آن هستند. بنابراین، از دیدگاه صدرالمتالهین، محیط زیست نیز به دلیل قرار گرفتن در سلسله مراتب هستی، از کمالات متناسب با مرتبه خویش برخوردار است. این نگاه، هم سویی و قرابت وجودی انسان و محیط زیست را به اثبات می رساند و در نهایت، «نظریه اخلاق زیست محیطی صدرایی» را ترسیم می کند؛ نظریه ای که می تواند به عنوان الگویی راهگشا در مواجهه با چالش های محیط زیستی، سودمند و کارآمد باشد.

کلیدواژه ها:

اخلاق زیست محیطی ، محیط زیست ، کمال رتبی وجود ، مساوقت وجود با کمال ، صدرالمتالهین