سفارت عثمان بن سعید عمری؛ بازخوانی انتقادی دیدگاه ادموند هیز در کتاب کارگزاران امام غایب

قرائت رسمی امامیه از نهاد سفارت، که برای نخستین بار در مقاله ورنا کلم با رویکردی تاریخی مورد انتقاد قرار گرفت، در سال های اخیر با صورت بندی و نتایجی متفاوت، اما هم راستا، در کتاب کارگزاران امام غایب اثر ادموند هیز پی گرفته شد. هیز با تاکید بر اینکه جز در گزارش های برخاسته از هبهالله کاتب، گزارش صریح و متقدمی از وکالت عثمان بن سعید پس از شهادت امام عسکری دست یاب نیست، در اصل سفارت وی و تقدم او بر فرزندش محمد بن عثمان تردید نمود. وی هم چنین با استناد به گزارش هبهالله کاتب درباره مدت فعالیت محمد بن عثمان، تردید پیش گفته را تقویت کرد. با این حال، درنگ در این دو شاهد، کاستی های مهمی را در تحلیل وی آشکار می سازد. گزارش مربوط به مدت فعالیت محمد بن عثمان، صراحتی در آغاز سفارت مستقل او پیش از عثمان بن سعید ندارد و نقل های مستقل از هبهالله کاتب، عثمان بن سعید را خلیفه امام، واسطه انتقال اقوال و اوامر امام، و شخصیتی لازم الاتباع در نقل ها معرفی می کنند و به صراحت از جانشینی محمد بن عثمان پس از وی حکایت دارند. مهم تر آن که، در گزارش های مربوط به تایید عمری پسر، سفارت پدر، به عنوان اصلی تثبیت شده طرح شده و سفارت پسر در پرتوی آن معنا یافته است. در نتیجه، شواهد هیز نه تنها تقدم عثمان بن سعید بر محمد بن عثمان را نقض نمی کند، بلکه مجموع قرائن موجود، سفارت عثمان بن سعید در آغاز غیبت کوتاه را تایید می نماید.

کلیدواژه ها:

ʿUthmān b. Saʿīd al-ʿAmrī ، institution of agency ، Four Agents ، Minor Occultation ، Edmund Hayes ، Agents of the Hidden Imam. ، عثمان بن سعید عمری ، نهاد سفارت ، سفرای چهارگانه ، غیبت کوتاه ، ادموند هیز ، کارگزاران امام غایب.