بررسی تطبیقی معادل یابی ترجمه تمییز در نهج البلاغه براساس نظریه لادمیرال (مطالعه موردی: ترجمه معادی خواه و زمانی)

هدف: پژوهش حاضر با هدف ارزیابی ترجمه های فارسی معادی خواه و زمانی از ساخت های دارای تمییز در نهج البلاغه، بر اساس الگوی نقد ترجمه لادمیرال انجام شده است. نهج البلاغه، به عنوان مجموعه ای از خطبه ها، نامه ها و حکمت های امام علی (ع)، جایگاهی برجسته در میراث فرهنگی اسلام دارد. ظرفیت های زبانی و غنای محتوایی این اثر، امکان بررسی ترجمه های آن را با رویکردهایی سازگار با ماهیت متن دینی فراهم می کند. این پژوهش چگونگی انتقال معنای ساخت های دارای تمییز و بازتاب شناخت مترجمان از معنا و بافت خطبه ها را در انتخاب های ترجمه ای آنان بررسی می کند.روش پژوهش: پژوهش با رویکرد تطبیقی و روش استقرایی صورت گرفته و دامنه بررسی آن به تمییز، به عنوان یک متغیر دستوری در خطبه ها، محدود شده است. جامعه پژوهش شامل پانزده خطبه از نهج البلاغه است که در آن ها ۱۲۸ شاهد دارای تمییز شناسایی شده است. از میان این شواهد، ۲۷ نمونه برای ارزیابی در چارچوب نظری لادمیرال انتخاب شده اند. ترجمه های دو مترجم با توجه به اصول تحلیل و ابهام زدایی، دلالت ضمنی، اتحاد سبک و معنا، حق انتخاب مترجم و فضاسازی مقایسه شده اند.یافته ها: یافته ها نشان می دهد که ترجمه معادی خواه با الگوی مورد بررسی انطباق بیشتری دارد، درحالی که ترجمه زمانی، با توجه به نوع مخاطبان آن، انطباق کمتری نشان می دهد. هر دو مترجم رویکردی مقصدگرا دارند و با اولویت دادن به پیام خطبه ها، عبارت ها را در زبان فارسی بازآفرینی کرده اند. اصول بررسی شده در هر دو ترجمه مشاهده می شود، اما نحوه به کارگیری آن ها یکسان نیست. معادی خواه با توجه بیشتر به اصل فضاسازی، سیاق متن را بهتر منتقل کرده و بازآفرینی معنا بر پایه دلالت ضمنی نیز در ترجمه او بسامد بیشتری داشته است. در مقابل، زمانی بیشتر از اصل حق انتخاب مترجم بهره برده است.نتیجه گیری: مقایسه دو ترجمه نشان می دهد که اشتراک در مقصدگرایی، لزوما به اتخاذ راهبردهای یکسان در ترجمه تمییز نمی انجامد. تفاوت ها به ویژه در بازآفرینی معانی ضمنی، بازنمایی بافت و میزان استفاده از اختیار مترجم آشکار می شوند. در محدوده نمونه های منتخب، انطباق بیشتر ترجمه معادی خواه با الگوی لادمیرال با توجه بیشتر او به سیاق و دلالت های ضمنی همراه است. این یافته ها چگونگی بازآفرینی پیام خطبه ها در دو ترجمه و تفاوت رویکرد مترجمان به رابطه میان بیان زبانی و معنا را روشن می سازد.

کلیدواژه ها:

نهج البلاغه ، تمییز ، معادل یابی ، لادمیرال ، دلالت ضمنی