شمشیر در نیام ماتم؛ بازخوانی تعلیق لشکرکشی های وکیل الرعایا در مواجهه با محرم و رمضان

دوره زندیه از جمله مقاطع مهم تاریخ ایران در تداوم و بازسازی آیین های شیعی پس از آشفتگی های سیاسی و مذهبی دوره افشاریه به شمار می آید. اگرچه حکومت زندیه از نظر زمانی کوتاه بود و در بخش هایی از کشور با منازعات داخلی و رقابت میان خاندان های زند، افشار و قاجار مواجه شد، در شیراز و برخی دیگر از مراکز شهری، آیین های مذهبی، به ویژه مراسم سوگواری محرم و تعزیه، جایگاه قابل توجهی داشت. کریم خان زند با توجه به نفوذ اجتماعی تشیع و علاقه مردم به خاندان پیامبر اسلام، در برگزاری مراسم عزاداری امام حسین(ع) اهتمام نشان می داد و در برخی موارد برنامه های سیاسی و نظامی خود را با مناسبت های مذهبی هماهنگ می کرد. گزارش های سیاحان اروپایی، از جمله ویلیام فرانکلین، نیز اطلاعات ارزشمندی درباره شکل اجرای آیین های محرم، شبیه خوانی، دسته های عزاداری و نمایش های مذهبی در دوره زندیه ارائه می کنند. این مقاله می کوشد با بررسی شواهد تاریخی و سفرنامه ای، جایگاه حکومت زندیه را در تداوم فرهنگ عاشورایی و تحول مناسک مذهبی، به ویژه تعزیه، بررسی کند.

کلیدواژه ها:

زندیه ، کریم خان زند ، محرم ، عاشورا ، تعزیه ، تشیع ، سوگواری مذهبی.