بازتاب جشن های ایرانی در اشعار ابونواس و منوچهری

جشن های ایرانی همچون نوروز، مهرگان و سده، بیش از آنکه صرفا مناسکی تقویمی باشند، مظهر پایداری هویت، حافظه جمعی و شکوه تمدنی ایران زمین در طول تاریخ بوده اند. این آیین ها پس از اسلام، در آثار شاعران برجسته ای چون ابونواس اهوازی و منوچهری دامغانی بازتابی گسترده و کارکردی ویژه یافته اند. پژوهش حاضر با هدف بررسی تطبیقی نحوه بازنمایی، ابعاد زیباشناختی و کارکردهای ایدئولوژیک و درباری این جشن ها در دیوان دو شاعر یادشده، به روش توصیفی-تحلیلی و بر پایه رویکرد ادبیات تطبیقی انجام شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که ابونواس با تکیه بر تبار ایرانی خود و تاثیرپذیری از جریان های فکری شعوبیه، جشن های نوروز و مهرگان را در شعر خمریه به ابزاری برای هویت خواهی، نقد سنت های عربی و بازآفرینی آیین های بزم ساسانی تبدیل می سازد. در مقابل، منوچهری دامغانی با تعمیق دایره آیین ها و شمول جشن بهمنگان و سده، این آیین ها را به بستری برای تصویرگری حسی طبیعت، شادخواری و موسیقی پیوند می زند. در نتیجه، اگرچه هر دو شاعر در بازنمایی نشاط بزم، حضور شراب و توصیف ابزارهای شادخواری شباهت های ساختاری و مضمونی فراوانی دارند، اما کارکرد جشن در شعر ابونواس بیشتر ایدئولوژیک، هویت محور است، در حالی که در شعر منوچهری غلبه با کارکرد زیباشناختی، طبیعت گرایی و مدحی می باشد.

کلیدواژه ها:

جشن های ایرانی ، ابونواس اهوازی ، منوچهری دامغانی ، شعر خمریه ، جنبش شعوبیه