بررسی نقش دوگانه کمال گرایی در محیط کار: تحلیل ارتباط آن با عملکرد وظیفه ای، رفتار شهروندی و رفتار ضد بهره وری (مطالعه موردی: اداره کل پست استان اردبیل)

مقدمه و هدف: در عصر حاضر، موفقیت سازمان ها بیش از هر چیز به عملکرد نیروی انسانی وابسته است. یکی از ویژگی های شخصیتی که تاثیر بسزایی بر عملکرد شغلی دارد، کمال گرایی است. پژوهش های پیشین نشان داده اند که کمال گرایی دارای ابعاد مثبت (سازش یافته) و منفی (سازش نایافته) بوده و می تواند پیامدهای متفاوتی برای سازمان ها به همراه داشته باشد. هدف از انجام این پژوهش، بررسی ارتباط میان این دو بعد از کمال گرایی با سه مولفه اصلی عملکرد شغلی یعنی عملکرد وظیفه ای، رفتار شهروندی سازمانی و رفتار ضد بهره وری می باشد.روش شناسی: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی-همبستگی است. جامعه آماری پژوهش، کلیه کارکنان اداره کل پست استان اردبیل به تعداد ۲۱۲ نفر بودند که با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای و بر اساس فرمول کوکران، حجم نمونه ای معادل ۱۵۵ نفر انتخاب گردید. برای گردآوری داده ها از چهار پرسشنامه استاندارد شامل پرسشنامه کمال گرایی هیل، پرسشنامه عملکرد وظیفه ای پاترسون، پرسشنامه رفتار شهروندی اورگان و کانوسکی و پرسشنامه رفتار ضد بهره وری بنت و رابینسون استفاده شد. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS و با بهره گیری از آزمون های ضریب همبستگی پیرسون، تحلیل رگرسیون خطی و آزمون Z فیشر مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند.یافته ها: یافته های پژوهش نشان داد که بین کمال گرایی سازش یافته با عملکرد وظیفه ای (۰.۱۸۳=r و ۰.۰۵>p) و رفتار شهروندی (۰.۳۶۴=r و ۰.۰۱>p) رابطه مثبت و معنی داری وجود دارد، در حالی که این بعد از کمال گرایی با رفتار ضد بهره وری رابطه معنی داری نداشت (۰.۱۲=r و ۰.۰۵عملکرد وظیفه ای (۰/۱۸۳=r و ۰/۰۵>p) و رفتار شهروندی (۰/۲۷۹=r و ۰.۰۱>p) رابطه مثبت و معنی داری نشان داد، اما با رفتار ضد بهره وری رابطه معنی داری مشاهده نشد (۰/۱۰۳‑=r و ۰.۰۵p).نتیجه گیری: پژوهش حاضر نشان می دهد که کمال گرایی یک مفهوم دوگانه است و هر دو بعد آن می توانند به بهبود برخی از ابعاد عملکرد شغلی کمک کنند، اما این امر با هزینه های روان شناختی همراه است که در بلندمدت می تواند به کاهش بهره وری و افزایش فرسودگی شغلی منجر شود. مدیران سازمان ها باید با شناخت این ابعاد، بسترهای لازم برای تقویت جنبه های مثبت و کاهش اثرات منفی کمال گرایی را فراهم آورند و در فرآیندهای جذب و گزینش، به تناسب شخصیت افراد با شغل توجه ویژه ای داشته باشند.

کلیدواژه ها:

کمال گرایی سازش یافته ، کمال گرایی سازش نایافته ، عملکرد وظیفه ای ، رفتار شهروندی سازمانی ، رفتار ضد بهره وری ، اداره کل پست استان اردبیل.