مرور نظام مند کاربرد هوش مصنوعی در آموزش مهارت نوشتاری زبان انگلیسی در ایران: فرصت ها، چالش ها و دلالت های آن برای نظام آموزشی

هدف پژوهش حاضر، مرور نظام مند پژوهش های انجام شده در حوزه ی کاربرد هوش مصنوعی در آموزش مهارت نوشتاری زبان انگلیسی و شناسایی فرصت ها و چالش های آن با تاکید بر دلالت های این یافته ها برای بافت آموزشی ایران است. با توجه به رشد فزاینده ی استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی در کلاس های زبان کشور و هم زمان، نبود سیاست گذاری روشن و چارچوب های اخلاقی متناسب، این مرور تلاش دارد تا تصویری شفاف از وضعیت موجود ارائه دهد. روش شناسی مطالعه بر اساس دستورالعمل PRISMA طراحی شد. جستجوی نظام مند در پایگاه های داده ی Scopus، Web of Science، ERIC، ScienceDirect، Google Scholar و ProQuest در بازه ی زمانی ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۶ انجام گرفت. از میان ۴۲۵ مقاله ی شناسایی شده، پس از غربالگری و اعمال معیارهای ورود و خروج، ۴۲ مقاله برای تحلیل نهایی انتخاب شدند. داده های استخراج شده با استفاده از روش تحلیل مضمونی و با بهره گیری از نرم افزار MAXQDA ۲۴ مورد تحلیل کیفی قرار گرفتند. یافته ها نشان داد که هوش مصنوعی شش فرصت کلیدی شامل شخصی سازی یادگیری و بازخورد اصلاحی، افزایش خودمختاری و انگیزه ی زبان آموزان، تنوع بخشی به مواد آموزشی و طراحی تکالیف، ارتقاء کیفیت و کارایی در ارزشیابی، تسهیل طراحی مواد درسی و برنامه ریزی آموزشی، و ارتقاء مهارت های فرازبانی و تفکر انتقادی را در آموزش مهارت نوشتاری فراهم می آورد. در مقابل، هفت چالش اصلی شامل چالش های اخلاقی (سرقت علمی، یکپارچگی تحصیلی و حریم خصوصی)، چالش های فنی (دقت و اعتمادپذیری محتوا)، چالش های آموزشی (کاهش تفکر انتقادی و وابستگی بیش ازحد)، چالش های انسانی و حرفه ای معلمان (کمبود آموزش، مقاومت در برابر تغییر و فقدان حمایت نهادی)، چالش های ساختاری و نهادی (زیرساخت و دسترسی)، چالش های مرتبط با بافت و فرهنگ محلی، و چالش های نظری و روش شناختی شناسایی شدند. نتیجه گیری نهایی نشان می دهد که تلفیق موثر و اخلاق محور هوش مصنوعی در آموزش مهارت نوشتاری، نیازمند مدیریت متوازن فرصت ها و چالش ها، تدوین چارچوب های اخلاقی و آموزشی شفاف، سرمایه گذاری در توسعه ی حرفه ای معلمان، و انجام پژوهش های تجربی و طولی در بافت های مختلف است. یافته های این مرور نظام مند می تواند برای معلمان زبان انگلیسی، مدرسان تربیت معلم، طراحان مواد آموزشی، سیاست گذاران آموزشی و پژوهشگران این حوزه، تصویری روشن و مستند از وضعیت موجود ارائه دهد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، آموزش زبان انگلیسی ، مهارت نوشتاری ، فرصت ها و چالش ها ، مرور نظام مند