روایت شناسی ضداستعماری اسطوره و تاریخ در شعر ملک الشعرای بهار: بازخوانی هویت ملی در عصر استبداد

ملک الشعرای بهار (۱۲۶۵-۱۳۳۰ش)، شاعر برجسته عصر مشروطه و پهلوی، در دوره ای زیسته که ایران با بحران هویت و خودباختگی تاریخی دست وپنجه نرم می کرد. این مقاله با رویکردی میان رشته ای (تلفیق نقد ادبی، تاریخ گرایی نوین و نظریه پسااستعماری) و به روش تحلیل محتوای کیفی، به بررسی کارکردهای چهارگانه اسطوره در شعر بهار پرداخته است: ۱. کارکرد انتقادی (عبرت آموزی و هشدار به استبداد از طریق اسطوره های کاوه و ضحاک)؛ ۲. کارکرد انگیزشی (ترغیب به پایداری و حماسه با بهره گیری از رستم و گودرز)؛ ۳. کارکرد هویت بخشی (احیای غرور ملی با برجسته سازی پادشاهانی چون کوروش و انوشیروان)؛ ۴. کارکرد آشنایی زدایی (نقد مدرنیته غرب زده در قصیده رستم نامه). یافته ها نشان می دهد که بهار با استفاده از تقابل های دوگانه (گذشته/حال، عدالت/استبداد، قدرت/ضعف)، اسطوره را به سلاحی کارآمد برای نقد قدرت و بیداری اجتماعی تبدیل کرده است. نوآوری پژوهش در آن است که برای نخست بار، اسطوره های بهار را نه به مثابه فرار از واقعیت، بلکه به عنوان پروژه ای برای آینده سازی و نیل به قانون خواهی تحلیل می کند.

کلیدواژه ها:

ملک الشعرای بهار ، اسطوره ، حماسه ، هویت ملی ، شعر مشروطه ، استبداد ، خودباختگی تاریخی ، روایت ضداستعماری.