مدل سازی سبک زندگی اسلامی-ایرانی در محیط مدرسه: از تئوری تا عمل

مدرسه پس از خانواده، مهم ترین نهاد جامعه پذیری است و می تواند نقشی تعیین کننده در شکل دهی به الگوهای رفتاری، نگرشی و ارزشی دانش آموزان ایفا کند. با وجود تاکید اسناد بالادستی بر «سبک زندگی اسلامی-ایرانی»، فاصله ای معنادار میان گفتمان نظری و عمل تربیتی در مدارس دیده می شود. هدف این مقاله، طراحی یک مدل مفهومی-عملیاتی برای نهادینه سازی سبک زندگی اسلامی-ایرانی در محیط مدرسه و ارائه نقشه راه اجرای آن است. پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد اسنادی انجام شده و در آن منابع اسلامی، اسناد بالادستی آموزش و پرورش و نظریه های جامعه شناسی و تربیتی مرتبط با سبک زندگی و جامعه پذیری تحلیل و ترکیب شده اند. مدل پیشنهادی چهار لایه دارد: لایه بنیادین (جهان بینی و ارزش ها)، لایه ساختاری (بینش، گرایش و کنش)، لایه محتوایی (شش حوزه متناظر با ساحت های تربیت در سند تحول بنیادین) و لایه اجرایی (برنامه درسی رسمی، برنامه درسی پنهان، الگوی معلم و تعامل خانه و مدرسه). برای هر حوزه، مولفه ها، رفتارهای مطلوب و راهکارهای اجرایی مشخص شده و چارچوبی برای ارزشیابی ارائه گردیده است. یافته ها نشان می دهد نهادینه سازی این سبک زندگی بیش از آنکه به افزودن محتوای درسی وابسته باشد، به انسجام میان ساختار مدرسه، رفتار مربیان و فرصت های تجربه محور برای دانش آموزان وابسته است.

کلیدواژه ها:

سبک زندگی اسلامی-ایرانی ، مدرسه ، مدل سازی ، برنامه درسی پنهان ، تربیت دینی ، الگوسازی