پیش بینی استرس تحصیلی ادراک شده بر اساس خودکارآمدی تحصیلی و دلبستگی والدین و همسالان در دانش آموزان دوره متوسطه دوم

استرس تحصیلی ادراک شده یکی از مهم ترین مسائل روان شناختی در دوران نوجوانی است که می تواند ابعاد مختلف زندگی دانش آموزان از جمله سلامت روان، عملکرد تحصیلی، انگیزش و سازگاری اجتماعی آنان را تحت تاثیر قرار دهد. دوره متوسطه دوم، به ویژه سال دوازدهم، به دلیل هم زمانی با فشارهای ناشی از امتحانات نهایی، رقابت های آموزشی و تصمیم گیری های مرتبط با آینده تحصیلی و شغلی، دوره ای حساس محسوب می شود. در این میان، عوامل فردی مانند خودکارآمدی تحصیلی و عوامل بین فردی مانند کیفیت دلبستگی به والدین و همسالان می توانند در نحوه ادراک و مدیریت فشارهای تحصیلی نقش تعیین کننده ای داشته باشند. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش خودکارآمدی تحصیلی و دلبستگی والدین و همسالان در پیش بینی استرس تحصیلی ادراک شده دانش آموزان دوره متوسطه دوم انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه دانش آموزان پایه دوازدهم شهرستان خمینی شهر در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ بود. نمونه پژوهش شامل ۳۱۰ دانش آموز بود که با استفاده از روش نمونه گیری مناسب انتخاب شدند. برای گردآوری داده ها از پرسشنامه استرس تحصیلی زاژاکووا (۲۰۰۵)، مقیاس خودکارآمدی تحصیلی مک ایلروی و بانتینگ (۲۰۰۲) و پرسشنامه دلبستگی والدین و همسالان آرمسدن و گرینبرگ (۱۹۸۷) استفاده شد. داده ها با استفاده از شاخص های توصیفی، ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون چندگانه در نرم افزار SPSS تحلیل شدند.یافته های پژوهش نشان داد بین خودکارآمدی تحصیلی و استرس تحصیلی ادراک شده رابطه منفی و معناداری وجود دارد. همچنین بین دلبستگی به والدین و دلبستگی به همسالان با استرس تحصیلی ادراک شده رابطه منفی معنادار مشاهده شد. نتایج تحلیل رگرسیون نشان داد متغیرهای خودکارآمدی تحصیلی و دلبستگی والدین و همسالان توانایی پیش بینی بخشی از تغییرات استرس تحصیلی ادراک شده را دارند. بر اساس یافته های پژوهش، تقویت باورهای خودکارآمدی تحصیلی و ایجاد روابط حمایتی و ایمن میان دانش آموزان، والدین و همسالان می تواند به عنوان یکی از محورهای مهم برنامه های پیشگیرانه و مداخلات مشاوره ای مدارس مورد توجه قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

استرس تحصیلی ادراک شده ، خودکارآمدی تحصیلی ، دلبستگی والدین ، دلبستگی همسالان ، دانش آموزان دوره متوسطه دوم.