بررسی تاثیر استراتژی های مختلف کوددهی بر روی میزان نیترات خروجی شبکه آبیاری با استفاده از مدل SWAT (مطالعه موردی: شبکه آبیاری و زهکشی دز)

افزایش جمعیت و تقاضا مستلزم بالا بردن میزان تولید در واحد سطح است. رقابت برای افزایش عملکرد موجب استفاده ی بیش ازحد از کودهای شیمیایی شده است. مصرف بی رویه کودهای شیمیایی و تخلیه زهاب اراضی کشاورزی حاوی این ترکیبات منجر به آلودگی منابع آب می شود. لذا در پژوهش حاضر تاثیر استراتژی های مختلف کوددهی بر میزان نیترات خروجی در شبکه آبیاری و زهکشی رودخانه دز با استفاده از مدل SWAT مورد بررسی قرار گرفت. واسنجی و اعتبارسنجی مدل برای شبیه سازی میزان نیترات با استفاده از داده های آماری سال های ۱۹۹۵ تا ۲۰۱۷ در خروجی شبکه (ایستگاه بامدژ) صورت گرفت. برای دست­یابی به اهداف مطالعه حاضر اطلاعات مربوط به مدیریت کشاورزی منطقه شامل الگوی کشت و تاریخ کاشت و برداشت، میزان و زمان آبیاری و میزان کود دهی براساس اطلاعات دریافتی برای سطح حوضه مورد مطالعه وارد مدل شد. به منظور ارزیابی تاثیر میزان کود دهی بر کیفیت آب های سطحی سناریوهای کاهش میزان کود دهی به مدل معرفی شد. نتایج حاصل از ارزیابی مدل با استفاده از ضرایب R۲ و NSE نشان دهنده عملکرد مناسب مدل در شبیه سازی پارامترهای مذکور می‎باشد. نتایج حاصل از اعمال سناریوهای کاهش کوددهی نشان داد با اعمال ۱۰، ۲۰، ۳۰، ۴۰، ۵۰، ۶۰ و ۷۰ درصد کاهش کوددهی، نیترات به­ترتیب به میزان ۷۴/۲، ۳۱/۹، ۲۵/۱۱، ۸۳/۱۴، ۹۵/۱۷، ۲۳/۲۱ و ۶۲/۲۶  کاهش یافت. مطابق یافته های این تحقیق می توان گفت با توجه به تاثیر بالای کود دهی، با کنترل میزان کود مصرفی می توان تا حدود زیادی آلودگی منابع آب سطحی را کنترل نمود.

کلیدواژه ها:

شبیه سازی ، SWAT ، سناریو کوددهی ، کشاورزی ، آلودگی منابع آب