تلفیق روش ساده و سریع یون مرجع (RIM) و تفاسیر هیدروژئوشیمی به منظور تعیین منشا نیترات آب زیرزمینی دشت ایذه، شمال شرق خوزستان

دشت ایذه در شمال شرق خوزستان با جمعیتی بیش از ۲۰۰ هزار نفر، به دلیل قرارگیری بر روی آبخوان آبرفتی و فعالیت های گسترده کشاورزی و دفع فاضلاب از طریق چاهک های جذبی، با مشکل آلودگی نیترات در آب های زیرزمینی مواجه است.این مطالعه با هدف بررسی هیدروژئوشیمی آبخوان شهری ایذه، تعیین وسعت اثرات انسانی بر ترکیب شیمیایی آب زیرزمینی و ارزیابی کارایی روش ساده و سریع یون مرجع در شناسایی منابع اصلی آلودگی نیترات و برآورد سهم نسبی هر منبع انجام شد. نمونه برداری از ۱۹ حلقه چاه در دو فصل خشک و مرطوب انجام شد. نمودارهای هیدروشیمی، تحلیل های آماری شامل ضرایب همبستگی پیرسون، تحلیل عاملی و خوشه ای برای شناسایی عوامل موثر به کار رفت. نتایج نشان داد که هیدروشیمی آبخوان تحت تاثیر سازندهای کربناتی، آبخوان های کارستی مجاور و اختلاط با فاضلاب نفوذی است که منجر به افزایش کلرید و نیترات در آب زیرزمینی می شود. نتایج استفاده از روش یون مرجع برای تعیین منشاهای نیترات نشان داد که در فصل خشک، بیشترین سهم منشاء نیترات مربوط به فاضلاب شهری و کودهای حیوانی است. در فصل مرطوب، سهم منشاء کودهای کشاورزی افزایش می یابد. اعتبارسنجی نتایج RIM با نقشه کاربری اراضی نشان داد که منابع مشخص شده نیترات با کاربری اراضی در بالادست جریان آب های زیرزمینی انطباق خوبی دارند. این مطالعه قابلیت بالای روش RIM را در شناسایی منابع آلودگی نیترات تایید کرد و پیشنهاد شد که مقادیر آستانه ای برای شناسایی منابع نیترات باید به صورت محلی تعیین شوند. نتایج این تحقیق می تواند به تصمیم گیران در مدیریت کیفی منابع آب زیرزمینی کمک کند.

کلیدواژه ها:

آب زیرزمینی ، نیترات ، یون مرجع ، ایذه