مروری بر محدودیت نانوسامانه های متخلخل در انتقال دارو و راهکار بهبود آن

زمینه و هدف: سامانه های دارورسانی نانو، از جمله سامانه های نانویی متخلخل برپایه سیلیکون، به دلیل ناحیه سطحی زیاد، حجم بالای منافذ، زیست سازگاری و زیست تخریب پذیری بسیار مورد مطالعه قرار گرفته اند. امروزه تمرکز بیشتر بر طراحی حامل های دارویی هوشمند است که توانایی پاسخ اختصاصی به تغییرات فیزیکی و شیمیایی در محیطی مانند pH، مولکول های زیستی و غیره را دارند. در کنار مزایای نانوسامانه های سیلیکونی متخلخل، رهایش زودرس و نشت دارو از منافذ قبل از رسیدن به ناحیه هدف، موجب محدودیت آن ها شده است. نگهبانان منافذ به عنوان راهکاری مناسب برای رفع این چالش و ایجاد نانوسامانه های هوشمند پیشنهاد شده اند که می توانند نانوذرات غیرآلی، پلیمرها و یا حتی ترکیبی از آن ها باشند.  روش بررسی: در مطالعه حاضر از مقالات علمی انگلیسی موجود در پایگاه داده های الکترونیکی گوگل اسکالر، پابمد و اسکوپوس و غیره استفاده شده و به مرور محدودیت های نانوسامانه های متخلخل در انتقال دارو و راهکارهای کنترل رهایش دارو با تمرکز بر نگهبانان منافذ پرداخته شده است. یافته ها: نگهبانان منافذ توانایی پوشش دهی سطح نانوسامانه های سیلیکونی متخلخل و بستن منافذ را دارند و مانع از رهایش داروی موجود در منافذ، قبل از رسیدن به ناحیه هدف می شوند. ولیکن در ناحیه هدف با توجه به ویژگی ذاتی نگهبانان منفذ، آن ها می توانند به محرک های داخلی یا خارجی پاسخ داده، با جدا شدن از سطح موجب رهایش دارو در ناحیه مورد نظر شوند که این امر از بروز عوارض جانبی و عدم قطعیت در تعیین دز دارویی ممانعت خواهد کرد. نتیجه گیری: با توجه به کاربردهای امیدبخش مواد متخلخل در نانوپزشکی، نگهبانان منفذ در این مطالعه به عنوان موادی موثر در غلبه بر محدودیت های مواد متخلخل معرفی شدند.

کلیدواژه ها:

Drug delivery systems (DDS) ، Nanomedicine ، Porous nanoparticles ، Stimuli-responsive polymers ، سیستم های انتقال دارو ، نانوپزشکی ، نانوذرات فلزی ، پلیمرهای پاسخ به محرک