مشخصه یابی فیزیکوشیمیایی و ارزیابی رفتار رهایش عصاره گیاه به لیمو (Aloysia citrodora) در نانولیپوزوم ها

گیاه دارویی به لیمو Aloysia citrodora سرشار از ترکیبات فعال پلی فنولی و فلاونوئیدی است؛ با این حال، حساسیت این ترکیبات به عوامل محیطی پایداری و زیست فراهمی آنها را محدود می سازد. استفاده از سامانه های نانولیپوزومی می تواند ضمن محافظت از ترکیبات زیست فعال زمینه رهایش کنترل شده آنها را فراهم آورد. هدف از این مطالعه، تهیه، مشخصه یابی فیزیکوشیمیایی و بررسی الگوی رهایش برون تنی نانولیپوزوم های حاوی عصاره تمام به لیمو بود. عصاره گیری از اندام هوایی گیاه به لیمو با اتانول ۹۶ درصد به روش خیساندن (ماسراسیون) انجام و طول موج بیشینه جذب (Amax) تعیین شد. نانولیپوزوم ها به روش تشکیل فیلم نازک لیپیدی با استفاده از فسفاتیدیل کولین سویا، کلسترول و پلی اتیلن گلیکول (۶۰۰۰-PEG) سنتز شدند و پس از هیدراتاسیون با بافر فسفات تحت سونیکاسیون پروبی قرار گرفتند. اندازه هیدرودینامیکی ذرات، شاخص پراکندگی (PDI) و پتانسیل زتا با دستگاه پراکندگی دینامیکی نور (DLS) سنجیده شد. درصد بارگذاری و رفتار رهایش عصاره در دو اسیدیته فیزیولوژیک (۴) و اسیدی (۵.۵) در دمای ۳۷ درجه سانتیگراد طی بازه زمانی ۱ تا ۷۲ ساعت به روش کیسه دیالیز مورد ارزیابی قرار گرفت. طول موج بیشینه جذب عصاره تمام به لیمو در ۲۵۲ نانومتر به دست آمد. نانولیپوزوم های تهیه شده دارای اندازه متوسط ذرات ۸۵ نانومتر، شاخص پراکندگی ۰.۳۶۸ و پتانسیل زتای ۸.۱ میلی ولت بودند. درصد بارگذاری عصاره در نانوذرات ۴۰ درصد تعیین شد. بررسی سینتیک رهایش نشان داد که فرآیند خروج عصاره از وزیکول ها در هر دو pH دارای رفتار دوفازی رهایش اولیه و سپس رهایش پیوسته و آهسته است؛ به طوری که بیشترین میزان آزادسازی در ساعت ۷ رخ داد و مقدار جذب نوری عصاره رهاشده در pH ۷.۴۹۶ بیشتر از محیط اسیدی (pH ۴.۲۳) ثبت گردید. سامانه نانولیپوزومی تهیه شده با اندازه زیر ۱۰۰ نانومتر کارایی مناسبی در نگهداری و آزادسازی تدریجی ترکیبات عصاره به لیمو نشان داد. این حامل می تواند به عنوان بستری مناسب جهت محافظت و انتقال هدفمند عصاره های گیاهی در فرمولاسیون های دارویی به کار رود.

کلیدواژه ها:

به لیمو ، نانولیپوزوم ، مشخصه یابی فیزیکوشیمیایی ، رهایش ، دارورسانی