واکاوی سروده های سهراب سپهری بر اساس نظریه کارکردهای ارتباطی رومن یاکوبسن

زبان به عنوان یک نهاد اجتماعی، ابزار مهم ارتباطی است. نظریه ارتباط کلامی رومن یاکوبسن با توجه به نقش های اصلی و فرعی زبان، از نظریه های منسجم در زبان شناسی و نقد ادبی محسوب می شود. بر این اساس، جهت گیری پیام به سمت هر نقش، کارکردهایی مانند عاطفی، ترغیبی، ادبی، ارجاعی، فرازبانی و همدلی ایجاد می کند. این نقش ها، در شیوه بیان شاعر و نگاه او به جهان موثرند.با استفاده از دستاوردهای زبان شناسی و نقش شعری زبان، می توان تصرفات شاعرانه سهراب سپهری را بررسی کرد. پژوهش حاضر به روش توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر نظریه یاکوبسن، نشانه های نقش های زبان را در شعر سپهری تحلیل می کند. سهراب با نگرش و زاویه دید خاص خود بر پایه خردورزی و آگاهی بخشی، عمق هستی شناسانه، خلاقیت، ظرافت طبع و حس طبیعت گرایی، مفاهیم بنیادین زندگی را در قالب جملات قصار امر، نهی، گزارش و ارجاع با زبانی ساده در پرچین تصاویر پویا و زنده بیان کرده است.یافته ها نشان می دهد سهراب از تمام ظرفیت های زبانی یاکوبسن استفاده کرده است. با توجه به ویژگی هایی مانند نقاش بودن، سفرها و تجربیاتش، نقش های عاطفی، ترغیبی و همدلی با آمیختگی ادبی برجسته ترند و نقش های ارجاعی و فرازبانی در مرتبه بعد قرار می گیرند. هر یک از این نقش ها در انتقال پیام شاعر و تاثیر بر مخاطب موثر بوده اند.

کلیدواژه ها:

ادبیات معاصر ، شعر معاصر ، سهراب سپهری ، یاکوبسن ، نظریه های زبانی