تحلیل انتقادی دیدگاه رایل درباره ی نفس و خطای مقوله ای خواندن باور به جوهریت آن با استفاده از مبانی حکمت متعالیه

گیلبرت رایل در کتاب مفهوم ذهن (۱۹۴۹) وجود نفس را انکار و باور به وجود آن را خطایی مقوله ای می داند. او با استفاده از مثال هایی به توضیح خطای مقوله ای می پردازد و با تعمیم حکم آنها به نفس، باور به وجود نفس را نیز خطایی از این سنخ می خواند. او وجود حالات نفسانی را می پذیرد، ولی در عین حال، اظهار می کند که نباید آنگونه که حالات فیزیکی را به بدن نسبت می دهیم حالات غیرفیزیکی را نیز به جوهری غیرمادی به نام نفس نسبت دهیم. حالات نفسانی چیزی جز رفتار نیستند و باور به وجود جوهری که این حالات قائم به آن باشند، ناشی از خطایی است که به سبب کاربرد نادرست زبان رخ می دهد. نفس فقط نامی است که به ازای مجموعه حالات نفسانی وضع شده است و واقعیتی ورای زبان ندارد. در این نوشتار با استفاده از روش تحلیلی – انتقادی دیدگاه او نقد و بررسی می شود. «خطای مقوله ای» یا «خلط مقولاتی» که او با استفاده از آن به انکار وجود نفس می پردازد، گرچه در جای خود مفهوم و مغالطه بودن آن واضح است، ولی تعمیم ناروای آن به نفس، ناموجه و سرایت حکم آن مثالها به مورد نفس، خود دچار شدن به مغالطه «تعمیم ناروا» است. از طرف دیگر، دلایل معتبری براثبات وجود نفس اقامه شده است که ثابت می کند وجود نفس واقعیتی انکار ناپذیر است و نمی توان باور موجه و معقول به وجود آن را ناشی از خطایی مقوله ای خواند.

کلیدواژه ها:

خطای مقوله ای ، رایل ، نفس ، بدن ، دوگانه انگاری