تحلیل حکمی روایات باب «نیت» بر اساس مبانی حکمت متعالیه

هدف از این پژوهش بررسی نظام­مند حقیقت نیت و رابطه آن با عمل خارجی در روایات بر طبق مبانی حکمت متعالیه است و به این سوال اساسی پاسخ می­دهد که نیت چه جایگاهی از حیث هستی شناسی دارد که اساس، بهتر، افضل و رساننده­تر از عمل خارجی است. نوع این تحقیق، توصیفی تحلیلی است و بر اساس روش کتابخانه­ای، ضمن ارائه تصویری دقیق از نیت و رابطه آن با عمل خارجی به این دستاورد رسیده است که نفس انسان در وحدت جمعی و تشکیکی خود، افعالش به جوانحی و جوارحی تقسیم شده و افعال جوانحی از حیث رتبه مقدم بر افعال جوارحی و علت تحقق آنها هستند، به همین دلیل اصل و اساس عمل خارجی هستند و عمل خارجی بدون آنها امکان تحقق ندارد و به منزله ثمره و میوه آنهاست. همچنین از آنجایی که نیت به عنوان فعلی جوانحی در مرتبه بالاتری از فعل خارجی قرار دارد، افضل و دارای اثر بیشتری است و در رساندن انسان به قرب الهی نقش مهم­تری ایفا می­ کند.

کلیدواژه ها:

نیت ، عمل خارجی ، تجرد نفس ، حرکت جوهری ، اتحاد عاقل و معقول ، رابطه نفس و قوا