روش شناسی مطالعات کتیبه های دوران اسلامی : الگویی برای پژوهش و آموزش دانشگاهی

کتیبه ها علاوه بر ارزش هنری و تزیینی، اسناد مهمی برای شناخت تاریخ، فرهنگ، هنر،دین و ساختارهای اجتماعی به شمارمی آیند.مطالعات کتیبه پژوهی در ایران، اغلب بر خوانش متن یا بررسی تاریخی آثار، تمرکز دارند. این مطالعات، چارچوب جامعی برای مستندسازی و تحلیل نظام مند کتیبه ها ندارند از این رو هدف این پژوهش، ارائه الگویی منسجم برای طبقه بندی، توصیف و تحلیل کتیبه ها با رویکردی میان رشته ای است. پژوهش با روش تاریخی- تحلیلی و بر پایه مطالعات کتابخانه ای، بررسی منابع معتبر و بهره گیری از مشاهدات میدانی انجام شده است. داده ها با استفاده از اصول مستندسازی میراث فرهنگی گردآوری و در چارچوبی تحلیلی ارزیابی شدند. یافته ها نشان می دهد که طبقه بندی کتیبه ها بر اساس محل نصب و کارکرد، همراه با بررسی نظام مند ویژگی هایی چون زبان، خط، مصالح، ابعاد، رنگ و تزیین، موضوع، موقعیت نصب، بانی و عوامل انسانی، تاریخ و امضا و نیز وضعیت حفاظت و مرمت، چارچوبی جامع برای شناسایی، مستندسازی و تحلیل کتیبه های دوران اسلامی فراهم می آورد. بر این اساس، الگوی روش شناختی پیشنهادی پژوهش، با تلفیق مولفه های تاریخی، هنری، فنی و حفاظتی، امکان انجام مطالعات تطبیقی، استانداردسازی مستندسازی و ارتقای تحلیل های کتیبه پژوهی را فراهم می کند. نتایج پژوهش نشان می دهد که به کارگیری این چارچوب، علاوه بر افزایش انسجام و دقت مطالعات، می تواند مبنایی مناسب برای آموزش دانشگاهی، پژوهش های تخصصی و پروژه های مستندسازی، حفاظت و مرمت کتیبه های دوران اسلامی باشد.

کلیدواژه ها:

روش شناسی ، کتیبه پژوهی ، کتیبه های دوران اسلامی ، مستندسازی ، میراث فرهنگی