استراتژی های گیاهی با مکانیسم های مکمل در ترمیم زخم: تحلیل یکپارچه از پنج مطالعه تجربی حیوانی

مقدمه:  ترمیم زخم یک فرآیند چندمرحله ای است که شامل فازهای التهاب، تکثیر و بازسازی می شود. درمان های رایج اغلب تنها یکی از این مراحل را هدف قرار می دهند، در حالی که رویکردهای چندهدفه می توانند نتایج بهتری ایجاد کنند. این مطالعه با هدف تحلیل یکپارچه اثر عصاره های گیاهی با مکانیسم های مکمل در فازهای مختلف ترمیم زخم طراحی شد. مواد و روش ها: داده های پنج مطالعه تجربی مستقل (۱۴۰۴–۱۳۹۸) شامل عصاره های بومادران (Achillea millefolium)، جوانه گندم (Triticum aestivum)، گزنه (Urtica dioica) و آقطی (Sambucus ebulus)  به تنهایی و یا به صورت ترکیبی در زخم برشی، سوختگی و دیابتی در موش صحرایی بزرگ نر نژاد ویستار مورد تحلیل تطبیقی قرار گرفت. شاخص های ارزیابی شامل درصد بهبودی زخم، آنژیوژنز  CD۳۱)(، ضخامت اپیدرم، ارتفاع اسکار و یافته های هیستوپاتولوژی بود. یافته ها: عصاره های گزنه و بومادران با کاهش سلول های التهابی و تعدیل فاز التهابی، ورود به مرحله تکثیری را تسهیل کردند. جوانه گندم و آقطی با افزایش معنی دار آنژیوژنز (p<۰.۰۰۱) و تشکیل بافت گرانولاسیون ، فاز تکثیری را بهینه ساختند. در فاز بازسازی، بومادران و ترکیب آقطی+لوزارتان به طور معنی داری ارتفاع اسکار را کاهش دادند (p<۰.۰۰۱) و کلاژن ها را به صورت منظم تری چینش نمودند. نتیجه گیری: هر یک از عصاره های گیاهی در یک فاز ترمیم خاص، اثر برجسته تری داشته است. استفاده مرحله بندی شده از این عصاره های گیاهی می تواند یک استراتژی درمانی یکپارچه و موثر در ترمیم زخم ایجاد کند.

کلیدواژه ها:

Wound healing ، Herbal extracts ، Angiogenesis ، Scar ، Rat ، ترمیم زخم ، عصاره گیاهی ، آنژیوژنز ، اسکار ، موش صحرایی بزرگ