آیا استرس اکسیداتیو عامل پنهان در نقص های شناختی کودکان با اختلال یادگیری خاص است؟: مروری سیستماتیک

زمینه و هدف: کودکان مبتلابه اختلالات یادگیری، نقص های حافظه و زبانی را نشان می دهند که می تواند مربوط به استرس اکسیداتیو باشد. هدف پژوهش حاضر بررسی ارتباط بین استرس اکسداتیو و نقص های شناختی در کودکان با اختلال یادگیری خاص بود. مواد و روش ها: مطالعه حاضر از نوع مروری نظام مند بود. بازه زمانی جست وجوی مقالات به زبان فارسی و انگلیسی از ابتدای سال ۲۰۰۰ تا پایان می سال ۲۰۲۵ بود که در پایگاه هایPubMed ،Scopus ،Science Direct ،Ebsco ،Eric ، Google scholar صورت پذیرفت. در جست وجوی اولیه، از ۱۳۸ مقاله، ۷ مطالعه پس از حذف موارد تکراری، غیرمرتبط و نداشتن معیارهای ورود و خروج، به عنوان نمونه آماری برای تحلیل نهایی انتخاب شدند. در کل، ۵۶۴ فرد دارای اختلال یادگیری و ۵۹۶ فرد عادی مقایسه شدند. یافته ها: نتایج نشان داد بین برخی از شاخص های استرس اکسیداتیو، مانند GSH-Px، SOD، KYN و CoQ۱۰ با عملکرد شناختی، ارتباط معنی داری به دست آمد. همچنین، در اکسیدان ها، درباره MDA سه بار مطالعه شده بود که در گروه اختلال یادگیری بالاتر بود. در آنتی اکسیدان ها، GSH-Px، SOD و CoQ۱۰ هرکدام دو بار بررسی شده بودند که گروه اختلال یادگیری مقادیر پایین تری داشتند. نتیجه گیری: استرس اکسیداتیو در افراد دارای اختلال یادگیری و ارتباط آن با عملکرد شناختی هنوز در آغاز راه است و به مطالعات بیشتری در این زمینه نیاز است تا بتوان شاخص دقیق تری برای ارزیابی تشخیصی و درمانی داشت.

کلیدواژه ها:

Oxidative stress ، antioxidants ، cognition ، specific learning disorders ، dyslexia ، استرس اکسیداتیو ، آنتی اکسیدان ، شناخت ، اختلالات یادگیری خاص ، نارساخوانی