نقش مشارکت شهروندان در ارتقای کیفیت محیط شهری؛ مورد مطالعه، کلان شهر مشهد

این پژوهش با هدف مطالعه نقش مشارکت پذیری شهروندان در ارتقای کیفیت محیط شهر مشهد به روش توصیفی و با تحلیل های آمار استنباطی انجام شده است. دراین راستا، با نظرسنجی از خبرگان، مولفه های کلیدی برنامه ریزی مشارکتی اولویت بندی شد. سپس با مصاحبه های عمیق، الگوی مشارکت شهروندان در برنامه ریزی شهری تدوین گردید. جامعه آماری آن شامل شهروندان مشهدی بوده است. محدوده مطالعه در این مقاله مناطق ۱، ۵ و ۱۱ شهر مشهد بوده، روش پیمایشی و ابزار پرسشنامه برای جمع آوری داده ها از ساکنین مناطق منتخب استفاده شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد، توزیع شاخص های مشارکت پذیری نهادها و شهروندان در مناطق منتخب با کیفیت محیطی متفاوت یکسان نیست. منطقه ۵ با وجود تنوعی از امکانات رفاهی، آموزشی و تفریحی، به طور کلی سطح مشارکت بالاتری را در هر دو سطح نهادها و شهروندان نشان می دهد، درحالی که منطقه ۱۱ به عنوان یک منطقه درحال توسعه سطح مشارکت متوسطی را در هر دو سطح نشان می دهد. منطقه ۱ به عنوان یکی از مناطق مرکزی و قدیمی، در شاخص مشارکت نهادها سطح متوسطی و در شاخص مشارکت شهروندان سطح بالایی را نشان می دهد. تفاوت های منطقه ای در سطوح مشارکت پذیری نهادها و شهروندان، به این ترتیب با ارتقای شاخص های اقتصادی-اجتماعی، تراکم جمعیتی، سطح تحصیلات، و دسترسی مرتبط است. نتایج این پژوهش نشان دهنده اهمیت توجه به تفاوت های منطقه ای در برنامه ریزی و سیاست گذاری برای افزایش مشارکت مردم و بهبود کیفیت محیط شهری است. باتوجه به تفاوت های موجود در سطوح مشارکت نهادها و شهروندان با کیفیت محیطی مناطق مختلف، اتخاذ رویکردهای سیاست گذاری و مدیریت شهری متناسب با شرایط هر منطقه ضروری است.

کلیدواژه ها:

مشارکت پذیری ، شهروندان ، کیفیت محیط شهری ، شهر مشهد