تحلیل مناقشه اجتماعی انتقال آب خلیج فارس و ارائه الگوی حکمرانی مشارکتی مبتنی بر توسعه پایدار

پروژه انتقال آب خلیج فارس یکی از بزرگ ترین طرح های زیرساختی کشور در حوزه منابع آب است که با هدف تامین آب شرب و توسعه صنایع صادرات محور اجرا شده است. با وجود مزایای مطرح شده، این پروژه با نقدها و مخالفت هایی از سوی متخصصان محیط زیست، فعالان اجتماعی و برخی نهادهای علمی مواجه بوده است. این پژوهش با هدف شناسایی ریشه های اصلی مناقشات اجتماعی پیرامون پروژه و ارائه الگویی برای حکمرانی مشارکتی مبتنی بر توسعه پایدار انجام شده است. روش پژوهش کیفی بوده و از تحلیل اسنادی منابع رسمی و رسانه ای، همراه با مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ذی نفعان کلیدی استفاده شده است. داده ها با روش تحلیل تماتیک و با بهره گیری از نرم افزار MAXQDA تحلیل شده اند. چارچوب پژوهش بر توسعه پایدار در سه بعد اقتصادی، اجتماعی و محیط زیستی و نظریه های حکمرانی مشارکتی استوار است. یافته ها نشان داد که ریشه های اصلی مناقشه شامل تضاد منافع میان ذی نفعان، نبود شفافیت در سیاست گذاری، نادیده گرفتن گزینه های جایگزین و بی اعتمادی عمومی است. در هر سه بعد توسعه پایدار نیز، چالش های جدی شناسایی شد. اهمیت پژوهش در ارائه یک مدل حکمرانی مشارکتی بومی است که بر گفت وگوی چند ذی نفعی، شفافیت اطلاعاتی و تصمیم گیری جمعی مبتنی است. این مدل می تواند در بهبود سیاست گذاری و مدیریت پروژه های انتقال آب در ایران و پروژه های مشابه در شرایط بومی مورد استفاده قرار گیرد. بااین حال، به دلیل ویژگی های خاص اجتماعی–سیاسی پروژه انتقال آب خلیج فارس، یافته ها الزاما به سایر پروژه ها تعمیم پذیر نیستند؛ بلکه بیشتر به عنوان راهنمایی برای سیاست گذاران در پروژه های مشابه قابل توجه اند.

کلیدواژه ها:

مناقشه اجتماعی ، انتقال آب ، حکمرانی مشارکتی ، توسعه پایدار