چارچوبی برای بهبود حکمرانی آب و امنیت غذایی: توسعه یک ابزار سیستمی در سطح ملی

امنیت غذایی از ارکان بنیادین توسعه پایدار محسوب می شود و تحقق آن مستلزم حکمرانی موثر و پاسخ گو در سراسر زنجیره تامین غذا است. بررسی مطالعات پیشین داخلی نشان می دهد که حکمرانی امنیت غذایی در کشور متمرکز بر بهبود بهره وری بوده و با چالش هایی مانند ضعف در تعریف مفهومی امنیت غذایی، محدودیت در شفافیت و مشارکت ذی نفعان و فقدان سازوکارهای سیاست گذاری یکپارچه مواجه است. پژوهش حاضر با رویکرد سیستمی و بهره گیری از پویایی سیستم ها، چارچوبی مفهومی را به عنوان ابزاری نوین برای تحلیل و بهبود حکمرانی آب و غذا ارائه می دهد. این چارچوب بر پایه داده ها و شواهد، امکان ارزیابی نهادهای کلیدی، روابط میان آن ها و میزان اثربخشی سیاست ها را فراهم می سازد و به شناسایی گلوگاه های نهادی و تدوین سناریوهای اصلاحی کمک می کند. اهمیت ابزار ارائه شده در برجسته سازی وابستگی تولید غذا به منابع محدود آب، ضرورت پیوند میان حکمرانی غذا و آب، است. نتایج اجرای سناریوی وضعیت حال حاضر نشان می دهد فراهمی غذا بیش از ۸۰ درصد و شاخص دسترسی بین ۶۰ تا ۹۰ درصد متغیر است، درحالی که برداشت ۵۰ درصد بیش از حد پایدار از منابع آبی، ناپایداری تولید را نمایان می کند. همچنین با مصرف روزانه ۴ کیلوگرم غذا، شاخص سلامت تغذیه بین ۴۳ تا ۶۳ درصد در نوسان بوده که بیانگر وضعیت نامطلوب تغذیه است. در مجموع، تمرکز سیاست های فعلی بر افزایش تولید، بدون توجه به سلامت تغذیه و پایداری منابع، امنیت غذایی کشور را در وضعیتی شکننده قرار داده و باعث تخریب منابع تولید شده است، لذا به کارگیری رویکردهای نوآورانه برای ارتقای پایداری امنیت غذایی ضروری است.

کلیدواژه ها:

سامانه های غذایی پایدار ، سیاست گذاری منابع طبیعی ، ابزارهای راهبردی سیاستی ، حکمرانی مشارکتی ، چارچوب مفهومی