وضعیت زنان و طبقات اجتماعی در گزیده آثار ایران شناسان و سفرنامه های فرانسوی دوره قاجاریه (۱۳۳۴-۱۲۱۰ق./۱۹۱۵- ۱۷۹۵م.)

کشورگشایی های ناپلئون، مناسبات تازه ای را بین ایران و فرانسه برقرار کرد و دانش «ایران شناسی» با انتشار آثار فرانسویانی که پس از انقلاب آن کشور، به ایران سفرکردند، گسترش یافت. توصیف هایی که از جامعه ایران در این سفرنامه ها آمده است، با تصورات پیشین درباره فرهنگ و تمدن ایرانی تفاوت داشت و از منابع ارزنده تاریخ معاصر و ایران شناسی است؛ زیرا در آن ها موضوعاتی مانند سلسله مراتب اجتماعی، شرایط معیشتی و وضعیت زنان به دقتی نوشته شده که در دیگر منابع کمتر وجود دارد. هدف این نوشتار، بازشناسی برخی از جنبه های جامعه ایران در آثار برخی ایران شناسان و نویسندگان فرانسوی دوره قاجاریه است که با رویکرد «توصیفی تحلیلی» و روش «اسنادی» انجام گرفته و پژوهشگر بر این پرسش که نویسندگان فرانسوی کدام جنبه از وضعیت جامعه و روابط اجتماعی ایران دوره قاجاریه را مورد تاکید قرار داده اند؟ چنین فرض می کند که حیات اجتماعی ایرانیان به دلیل ناهمسانی های آشکار با جوامع اروپایی، بیشتر نظر ایشان را جلب کرده است. نتایج این بررسی نیز نشان می دهد: دانش ایران شناسی فرانسویان، رویکردی جزئی نگر دارد و برخی از ایشان که در ردیف فرهیختگان بوده اند، لایه های پنهان جامعه مانند وضعیت زنان و سلسله مراتب طبقات اجتماعی را با دقت شناسایی و توصیف کرده اند و اطلاعات دقیق تر جامعه شناختی تاریخی را ارائه می کند.

کلیدواژه ها:

تاریخ اجتماعی ، ایران شناسی ، قاجاریه ، طبقات اجتماعی ، زنان