ارزیابی هیدرولوژیکی و ارزش گذاری اقتصادی آب چشمه های خرم آباد با تاکید بر مدیریت پایدار آبخیز شهری

چشمه های کارستی خرم آباد، بخش عمده ای از منابع آب زیرزمینی منطقه را تامین می کنند، اما گسترش شهری، تغییر کاربری اراضی، برداشت بی رویه و نوسانات اقلیمی، پایداری کمی و کیفی آن ها را با چالش مواجه ساخته است. در این پژوهش، پنج چشمه شاخص (مطهری، کیو، گلستان، گرداب سنگی و گرداب دارایی) با رویکرد تلفیقی هیدرولوژیکی و اقتصادی تحلیل شده است. در این پژوهش، برای تحلیل روندهای هیدرولوژیکی از آزمون من کندال استفاده شده است، این روش به دلیل عدم وابستگی به فرضیات توزیع نرمال و توانایی شناسایی روندهای غیرخطی، ابزاری معتبر برای ارزیابی تغییرات زمانی است؛ وضعیت خشک­سالی هیدرولوژیکی با شاخص های SPI، SPEI، RDI و SDI ارزیابی شده است؛ و همچنین کیفیت آب با شاخص WQI و نمودارهای پایپر و شولر تعیین شده است. بخش ارزش گذاری اقتصادی با به کارگیری روش ارزش گذاری مشروط (CVM) و مدل لاجیت در نرم افزار EViews۱۳ انجام پذیرفته است. داده های حاصل از پرسشنامه و مصاحبه حضوری با ۱۰۰ نفر از ساکنان شهر خرم آباد نیز در نرم افزارهای SPSS و اکسل مورد تحلیل آماری قرار گرفته است. نتایج نشان می­دهد که دبی چشمه ها دارای روند کاهشی معنادار است (۵۹۴/۳- = Z ). همچنین چشمه ها حساسیت بالایی به دوره های خشک­سالی دارند و شدت این تاثیر در چشمه های مختلف متفاوت می­باشد. کیفیت آب همه چشمه ها نیز در طبقه «بسیار خوب» قرار گرفته است. درنهایت میانگین تمایل به پرداخت (WTP) برای کارکرد غیراستفاده ای چشمه ها، ۸۵ هزار تومان به ازای هر مترمکعب آب برآورد شده است. جوانان و استفاده کنندگان مستقیم بیشترین تمایل به مشارکت مالی را نشان دادند، اما درآمد بالاتر با کاهش این تمایل همراه بوده است. تحصیلات و آگاهی محیط زیستی تاثیر مثبت و معناداری بر تمایل به پرداخت داشته است که نقش کلیدی آموزش هدفمند را تایید می کند. درنهایت، مدیریت پایدار چشمه های خرم آباد نیازمند رویکردی تلفیقی شامل پایش علمی، تحلیل هیدرولوژیکی، سیاست گذاری اقتصادی و مشارکت اجتماعی است

کلیدواژه ها:

Contingent Valuation ، Willingness to Pay (WTP) ، Khorramabad Springs ، Hydrological Trend. ، ارزش گذاری مشروط ، تمایل به پرداخت (WTP) ، چشمه های خرم آباد ، روند هیدرولوژیکی.