انتخاب بهترین مکان احداث سازه های آبخیزداری در استان گیلان با استفاده از مدل حداکثر آنتروپی

احداث سازه های آبخیزداری یکی از روش های مهم کنترل سیل و رسوب است. هزینه ساخت این سازه ها در مقیاس حوزه بالا بوده و کاهش آن نیازمند بکارگیری روش های دقیق مکان یابی است. مدل های یادگیری ماشین از جمله روش های دقیق مکان یابی است. این پژوهش با استفاده از مدل Maxent (حداکثر آنتروپی) و در سه حوزه آبخیز آق اولر تالش، ماسوله فومن و توتکابن رودبار استان گیلان و بکارگیری ۲۱ عامل موثر در مکان یابی سازه های آبخیزداری انجام شد. نتایج حاصل از عامل تورم واریانس (VIF) در نرم افزار R نشان داد که بین برخی از متغیرها هم خطی وجود دارد و بر همین اساس عوامل با VIF کمتر از ۱۰ وارد فرآیند مدل سازی شدند. به منظور ارزیابی، داده ها به دو بخش ۷۰ و ۳۰ درصد برای آموزش و اعتبارسنجی مدل تقسیم شد. نتایج شاخصROC- AUC نشان داد که عملکرد مدل در مراحل آموزش و اعتبارسنجی در هر سه حوزه بیش از ۹۰ درصد بوده و در سطح قابل قبول قرار دارد. بر اساس نتایج آزمون جک نایف، متغیرهای فاصله تا منابع قرضه، فاصله از رودخانه، ارتفاع روانآب، بارش و شیب برای مکان یابی سازه های گابیونی و متغیرهای فاصله از رودخانه، فاصله تا منابع قرضه، دبی اوج سیل، ارتفاع روانآب و فاصله تا جاده برای مکان یابی سازه های سنگی ملاتی، به عنوان مهم ترین متغیرهای تاثیرگذار در انتخاب بهترین مکان احداث سازه در هر سه حوزه تعیین شدند. یافته ها نشان داد که به ترتیب بیش از ۷۰ و ۸۰ درصد سازه های گابیونی و سنگی ملاتی موجود در پهنه های با پتانسیل متوسط و بالاتر برای احداث سازه های آبخیزداری قرار دارند و از مجموع ۹۲۳ کیلومتر طول کل آبراهه های سه حوزه مورد مطالعه، به ترتیب ۶۳ و ۳۹ کیلومتر به عنوان بهترین مکان برای احداث سازه های گابیونی و سنگی ملاتی تعیین شد.

کلیدواژه ها:

Check dams ، Guilan ، Humid region ، Maxent ، Modeling ، Site selection. ، بندهای اصلاحی ، گیلان ، مدل سازی ، مکان یابی ، مکسنت ، منطقه مرطوب