روایت های بومی زنان روستایی از پیامدهای سواد دیجیتال بر توانمندسازی و اقتصاد محلی (مطالعه ای در حوزه اوغان استان گلستان)

تحول سریع در فناوری های دیجیتال طی سال های اخیر، ظرفیت های موثری برای ارتقای نقش اجتماعی و اقتصادی زنان روستایی ایجاد کرده است. بهره گیری از این ظرفیت ها نه تنها به بهبود معیشت خانوار کمک می کند، بلکه می تواند مسیر دستیابی به توسعه پایدار در جوامع محلی را تسهیل نماید. بررسی تجربه های زنان روستایی نشان می دهد که سواد دیجیتال توانسته زمینه های تازه ای برای توانمندسازی فردی و ارتقای اقتصاد محلی ایجاد کند. این تحقیق کیفی اکتشافی بوده و با بهره گیری از رویکرد تحلیل مضمون انجام شده است. جامعه آماری آن زنان روستایی فعال در حوزه های کشاورزی، دامداری، صنایع دستی و بوم گردی در ۱۰ روستای مورد مطالعه است. نمونه گیری به صورت هدفمند از میان ۵۰ نفر انجام شد. برای سنجش روایی داده ها از نظرات متخصصان کارآفرینی روستایی و خبرگان محلی استفاده گردید و پایایی داده ها از طریق بازکدگذاری مجدد توسط سه خبره مستقل تایید شد. داده ها با استفاده از مصاحبه های نیمه ساختاریافته گردآوری و پس از کدگذاری باز، محوری و انتخابی بررسی شدند. یافته ها نشان داد که سواد دیجیتال بیشترین اثرگذاری را در بعد «گسترش بازار و افزایش درآمد» با سهم ۲۲/۴۴ درصد و اولویت نخست داشته است؛ این امر بیانگر نقش کلیدی دسترسی به بازارهای جدید، افزایش مشتریان غیرمحلی و ارتقای ظرفیت های اقتصادی زنان روستایی است. همچنین نتایج نشان داد زنان دارای تحصیلات دانشگاهی در ابعاد «مدیریت و سازماندهی مالی» (۴/۵۷ درصد)، «یادگیری و ارتقای مهارت ها» (۷/۵۶ درصد) و «توانمندسازی فردی و اجتماعی» (۵/۵۹ درصد) سهم بیشتری دارند که بیانگر نقش تحصیلات بالاتر در ارتقای توانایی های مدیریتی، توسعه مهارت های نوین و تقویت سرمایه اجتماعی است. بر اساس یافته ها، توسعه زیرساخت های پایدار دیجیتال در روستاها، برگزاری کارگاه های آموزشی کوتاه مدت در حوزه بازاریابی دیجیتال و ایجاد پلتفرم های مشترک بازاریابی برای صنایع دستی و محصولات محلی از مهم ترین پیشنهادات تحقیق محسوب می شوند که می توانند با کاهش هزینه ها و تقویت اعتماد مشتریان، مسیر توسعه پایدار اقتصاد روستایی را هموار سازند.

کلیدواژه ها:

اقتصاد خرد محلی ، تحلیل مضمون ، توانمندسازی اجتماعی ، کارآفرینی روستایی