مطالعه جایگاه مفهوم مسئولیت اجتماعی در شرکت های نوپای رشدیافته در دو دهه اخیر در ایران

این پژوهش با هدف بررسی جایگاه و کارکرد «مسئولیت اجتماعی شرکتی» در شرکت های نوپای رشدیافته طی دو دهه اخیر در ایران انجام شده است. بر اساس مدل پیاز پژوهش ساندرز، این پژوهش با رویکرد تفسیرگرایانه، کیفی و استقرایی و با راهبرد مطالعه چندموردی، بر روی ۱۱ استارتاپ رشدیافته ایرانی انجام شد. داده ها از طریق مصاحبه های عمیق نیمه ساختاریافته گردآوری و با روش تحلیل مضمون بررسی شد. یافته ها نشان می دهد که مسئولیت اجتماعی در این شرکت ها اغلب فاقد راهبردی ساختاریافته بوده، قائم به شخص و تحت تاثیر انگیزه ها و ارتباطات مدیران ارشد است. رویکرد غالب، بهره گیری از مسئولیت اجتماعی به عنوان ابزاری برای ویژندسازی، بازاریابی و بهبود روابط عمومی است، نه راهبردی پایدار برای پاسخ گویی به ذی نفعان. محدودیت های ساختاری و نهادی، ضعف سیاست گذاری ملی، تلقی سیاسی امنیتی از برخی حوزه های اجتماعی، و ضعف جامعه مدنی و سازمان های مردم نهاد، دامنه کنشگری این شرکت ها را محدود کرده و فعالیت ها را، به طور عمده، به اقدامات خیریه ای محافظه کارانه تقلیل داده است. ویژگی های ذاتی شرکت های نوپا، مانند تحول، گستردگی ذی نفعان، انعطاف پذیری و وابستگی به بازخوردهای فضای مجازی، بر شکل گیری و اجرای مسئولیت اجتماعی اثرگذار است؛ با این حال، پیوند انداموار میان نوآوری، مدل کسب وکار و مسئولیت اجتماعی هنوز به طور کامل برقرار نشده است. این نتایج نشان می دهد که مسئولیت اجتماعی در زیست بوم نوپای ایران در مرحله ای ابتدایی و واکنشی قرار دارد و برای ارتقای آن، نیاز به سیاست گذاری حمایتی، تقویت جامعه مدنی، نهادینه سازی رویکرد چندبعدی (اقتصادی، قانونی، اخلاقی، بشردوستانه) و ادغام مسئولیت اجتماعی در استراتژی های کلان شرکت ها وجود دارد.

کلیدواژه ها:

استارت آپ ، جامعه مدنی ، زیست بوم فناوری محور ، نظریه ذی نفعان ، نیکوکاری