مراقبت معنوی در نظام سلامت ایران: مروری تحلیلی بر شواهد پژوهشی دو دهه اخیر

زمینه و هدف: مراقبت معنوی به عنوان یکی از ابعاد اساسی مراقبت جامع و انسان محور، به ویژه در جوامعی با پیشینه مذهبی و فرهنگی قوی اهمیت روزافزونی پیدا کرده است. در ایران، ادغام مراقبت معنوی در نظام سلامت طی دو دهه اخیر مورد توجه قرار گرفته اما گستره، کیفیت و کاربرد عملی آن نیازمند تحلیل نظام مند است. روش ها: این مرور تحلیلی مطالعات منتشرشده در حوزه مراقبت معنوی در نظام سلامت ایران بین سال های ۱۳۸۳ تا ۱۴۰۳ را بررسی کرده است. پایگاه های اطلاعاتی PubMed، Scopus، SID و Magiran با استفاده از کلیدواژه های مرتبط با مراقبت معنوی، اخلاق، نظام سلامت جست وجو شدند. مقالات فارسی و انگلیسی واجد شرایط وارد مطالعه و به صورت موضوعی تحلیل گردیدند. یافته ها: مجموعا ۳۰ مطالعه مرتبط شناسایی شد که موضوعاتی نظیر تعریف و مفهوم مراقبت معنوی، مدل ها و دستورالعمل ها، اثربخشی آموزش مراقبت معنوی، ادغام در خدمات بیمارستانی، و موانع نهادی و فرهنگی را پوشش می دادند. شواهد نشان دهنده پیشرفت در توسعه مفهومی و مداخلات آموزشی است اما کمبود سیاست های جامع، آموزش استاندارد، و چارچوب های ارزیابی نظام مند همچنان وجود دارد. نتیجه گیری: با وجود پیشرفت ها، نهادینه سازی مراقبت معنوی در نظام سلامت ایران همچنان ناقص است. حمایت در سطح سیاست گذاری، آموزش بین حرفه ای، و ادغام در مراقبت های روتین برای اجرای پایدار ضروری است. تحقیقات آینده باید بر راهبردهای ملی، ابزارهای ارزیابی بومی سازی شده، و پیامدهای طولی مداخلات مراقبت معنوی تمرکز کند.

کلیدواژه ها:

Spiritual Care ، Health System ، Medical Ethics ، مراقبت معنوی ، نظام سلامت ، اخلاق پزشکی