بررسی آرایه های ادبی و فنون بلاغی سوره الرحمن با تاکید بر تناسب واژگانی

قرآن کریم برنامه حیات بخش انسان و وسیله ارتباط با خداوند متعال است که در بالاترین درجه فصاحت و بلاغت قرار دارد و سبب جذب مخاطب و تاثیر آیات قرآن بر او می شود. سوره الرحمن به سبب زیبایی های ظاهری، معنوی و بیانی، از لحاظ آرایه ها و فنون ادبی مورد بررسی قرارگرفته است؛ چراکه که این کار در سهولت درک معنای سوره، دست یافتن به هدف نزول آن و تعمیق ارتباط انسان با مبدا جهان هستی موثر است. در پژوهش حاضر با روش توصیفی- تحلیلی، علت وجود آرایه تکرار در این سوره، تاثیر آرایه هایی همچون مقابله و فاصله در معنا و مفهوم، مولفه های تناسب واژگانی این سوره، شیوه های رستاخیز کلمات یا متن بررسی شد. نتایج نشان داد این سوره دربردارنده آرایه هایی همچون استعاره، مجاز، کنایه، حس آمیزی، تشخیص، ایجاز و حذف است. مهم ترین دلیل تکرار، اهدافی مانند یادآوری و به چالش کشیدن انس و جن است. برترین تناسب در این سوره، واژه های مثنی مختوم به «ان» که آهنگی زیبا را طنین انداز کرده، افزون برآن واژه های غیر مثنی منتهی به «ان» هم با ایجاد فضای تثنیه در تار و پود آیات، آهنگی گوش نواز را به روح شنونده ارزانی می کند. همچنین تلفیق دو صنعت مقابله و فاصله که زیبایی دو چندانی به تلاوت سوره بخشیده است.

کلیدواژه ها:

آرایه های ادبی قرآن ، فنون بلاغی ، سوره الرحمن