قانون اساسی و حاکمیت قانون در ایران، در اندیشه سیدحسن تقی زاده براساس اسطوره انسجام کوئنتین اسکینر

آشنایی ایرانیان با مفاهیم مدرن از آغازین دوران دید و بازدید ایرانیان از جهان غرب حاصل شد. در این میان مفاهیم سه گانه «دولت»، «قانون» و «قانون اساسی»، در نظام اندیشه ای روشنفکران عصر قاجار از اهمیت بسیاری برخوردار گردیده است. عینیت یابی صورت ذهنی از سازه های «به سامان» نظم سیاسی-حقوقی بعدتر در جنبش مشروطه خواهی ایرانیان مجال خودنمایی یافته است. تقی زاده در زمره روشنفکرانی است که طلایه دار این عرصه نوظهور تجددخواهی ایرانیان است. در پژوهش حاضر به این پرسش پاسخ خواهیم داد که حاکمیت قانون و قانون اساسی در اندیشه سیدحسن تقی زاده از چه وجوهی برخوردار است؟ در این ارتباط از منابع دسته اولی همچون مجموعه کتب «مقالات تقی زاده» (به ویژه جلدهای هشتم تا دهم از این مجموعه که مشتمل بر سخنان تقی زاده در ادوار اول تا پانزدهم مجلس شورای ملی در نقش نماینده مجلس، وزیر طرق و شوارع، وزیر مالیه و همچنین رئیس مجلس سنا را شامل می شود) بهره برده ایم. نتایج این پژوهش نشان می دهد که تلقی تقی زاده از مفاهیمی همچون قانون و قانون اساسی از صورتی یکدست، در تمام دوران حیات سیاسی او برخوردار نبوده است. در پژوهش حاضر از چارچوب نظریه انسجام کوئنتین اسکینر، با بهره مندی از آرای مفسران تقی زاده و به لحاظ روش شناسی از روش کیفی و نوع توصیفی- تحلیلی با بهره گیری از ابزارهای کتابخانه ای و اینترنتی بهره برده ایم.

کلیدواژه ها:

ایران ، دولت مدرن ، مشروطه ، قانون اساسی ، تقی زاده ، اسکینر