منازعات میان نهاد امارت و وزارت در دوره سلجوقی و خوارزمشاهی

این پژوهش درصدد است به تحلیل منازعات نهاد امارت(اهل شمشیر) و وزارت(اهل قلم) در دوره سلجوقی و خوارزمشاهی با تاکید بر مهم ترین پیامدهای آن بپردازد. بر این اساس، نتایج پژوهش مبتنی بر روش تاریخی حاکی از آن است که نهاد وزارت از ارکان اصلی حکومت و نهاد امارت تامین کننده نیروی نظامی در این دوران به شمار می رفتند. چنانچه تشکیل ارتش ثابت در دوره سلجوقی، به کارگیری نظام اقطاع داری و تقویت پایه های اقتصادی امیران، سبب تبدیل شدن اهل شمشیر به اشراف نظامی شد. کاهش اراضی تحت تسلط سلطان، تکیه به نیروی نظامی امیران و تغییر نقش امیران اتابک از نقش اجتماعی به سیاسی سبب قدرت گیری هر چه بیشتر امیران و افزایش تمایلات گریز از مرکز آنان شد. در دوره خوارزمشاهی نیز با ادامه به کارگیری نظام اقطاع داری و اتابکی، قدرت امیران حفظ شد.دیگر یافته های پژوهش نشان می دهد: در دوره ضعف حکام خوارزمشاهی و سلجوقی، امرا با استفاده از ضعف حکومت مرکزی و دیوانسالاری، بر تمایلات گریز از مرکز خود افزوده و در نتیجه با تشکیل حکومت ها و دودمان های مستقل در تجزیه حکومت موثر واقع شدند. واژگان کلیدی: سلجوقیان، خوارزمشاهیان، منازعات، نهاد امارت، نهاد وزارت.

کلیدواژه ها:

سلجوقی ، خوارزمشاهی ، منازعات ، نهاد امارت ، نهاد وزارت