اهمیت تمدن پژوهی و آینده نگری تمدنی

این نوشتار اهمیت مطالعات تمدنی در راستای تمدن سازی را از دو حیث مورد بررسی قرار می دهد؛ اولا منظری نظری به جایگاه و اهمیت تمدن پژوهی، اتخاذ رویکرد تمدنی و آینده نگری تمدنی خواهد داشت؛ ثانیا نگاهی اجمالی در باب نسبت بین آموزه های اسلامی و مسئله تمدن و تمدن سازی ارائه می شود. براین اساس مبتنی بر مطالعه و گردآوری اسنادی و توصیف و تحلیل آن ها و با تاکید بر نظریه مواجهه تمدنی، مهم ترین آورده های مطالعات نظری تمدن، به قرار زیر بیان می شود؛ تمدن پژوهی و تمدن سازی برای رشد و بالندگی روزافزون فرهنگی اجتماعی و عقب نماندن از قافله پیش رونده تمدن، تمدن پژوهی و تمدن سازی به مثابه رسالتی اخلاقی و فرانسلی در جهت ساخت وضعیتی مطلوب برای آیندگان، تمدن پژوهی و تمدن سازی در راستای خودآگاهی تاریخی و برون رفت از معضلات و چالش های برآمده از مواجهه تمدنی با تمدن غرب، تمدن پژوهی و تمدن سازی برای دستیابی به چشم انداز و افق حرکتی تمدنی و پی ریزی مبانی آن در تناسب با زیست بوم فرهنگی. همچنین مولفه های دیگری نیز بیانگر نسبت بین آموزه ها و تعالیم اسلامی و مقوله تمدن سازی هستند؛ آموزه های کلی مبنی بر برقراری آبادانی و عمران در زمین، معرفی نمونه های عظیم تمدنی جریان های حق و باطل در قرآن کریم، ترسیم و تصویرگری جریان مخالف وحی و انبیا در قامت نظم پیچیده اجتماعی و برخوردار از ویژگی های تمدنی، دلالت برخی گزاره های الهیاتی بر اهمیت تمدن سازی از حیث تمهید در جهت شکل گیری تمدن اصیل الهی به مثابه آرمان نهایی و تاریخی جریان نبوت، مسئله ادیان الهی و وحدت تمدنی حول محور مفهوم توحید و در نهایت تمدن سازی به مثابه ظرفیت برای تحقق مفاهیم، آموزه ها و تعالیم تمدنی اسلام ازجمله این موارد هستند.

کلیدواژه ها:

"تمدن پژوهی" ، "آینده گری تمدنی" ، "مواجهه تمدنی" ، "تمدن سازی" ، "تمدن توحیدی"