مطالبه خسارات دادرسی خوانده از خواهان؛ با تاکید بر رویه قضایی

ماده ۵۱۵ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی در خصوص مسوولیت خواهان در مقابل خوانده نسبت به خسارات دادرسی با جمله: «خوانده نیز می تواند خسارتی را که عمدا از طرف خواهان با علم به غیر محق بودن در دادرسی به او وارد شده از خواهان مطالبه نماید،» بیانی متفاوت از فرض مقابل آن؛ یعنی مطالبه خسارت از سوی خواهان نسبت به خوانده دارد. ماده پیش گفته چنین مطالبه ای را بدون تقدیم دادخواست و در اثنای دادرسی مقرر کرده است و در مواد ۱۰۹و ۱۴۴ همین قانون نیز اخذ تامین از خواهان برای جبران خسارات دادرسی خوانده در دعوای واهی و در دعوای اتباع بیگانه به طرفیت خوانده ایرانی را مورد نظر قرار داده است. عبارت «هزینه دادرسی» در این دو ماده و سکوت آن مواد در خصوص چگونگی مطالبه و جبران خسارت خوانده از تامین اخذ شده از خواهان، موجبات بحث و اختلاف نظر را در دکترین حقوقی و رویه قضایی فراهم کرده است که بررسی و تحلیل در این زمینه را می طلبد. این نوشتار به روش توصیفی تحلیلی با نظرات ارائه شده در این زمینه را بررسی و مورد نقد قرار میدهد و نتیجه می گیرد که عبارت ماده ۵۱۵در بیان شرایط مسوولیت خواهان نسبت به خسارات دادرسی خوانده، سختگیرانه است و لذا مناسب است رویه قضایی در تعدیل آن، صدور حکم به رد خواسته را اماره عمد و علم خواهان به بی حقی تلقی کند. همچنین عبارت «هزینه دادرسی» در مواد ۱۰۹و ۱۴۴را باید مبنی بر مسامحه و به معنای خسارات دادرسی خوانده در نظر گرفت.

کلیدواژه ها:

خسارات دادرسی ، خوانده ، خواهان ، تامین دعوای واهی ، تامین اتباع بیگانه