مولفه های عشق زناشویی بر اساس منابع اسلامی؛ تحلیل مضمون

عشق زناشویی در اسلام، پدیده ای فراتر از هیجانی گذراست و به عنوان پیوندی قدسی، ریشه در ایمان، اخلاق و شناخت دارد. پژوهش حاضر با هدف تبیین مولفه های بنیادین عشق زناشویی و ارائه مدلی مفهومی بر اساس منابع اسلامی انجام شد. این مطالعه با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شد. داده ها از طریق نمونه گیری هدفمند در آیات قرآن و روایات معتبر مرتبط با روابط عاطفی زوجین، با معیار اشباع مفهومی گردآوری شد. فرآیند تحلیل شامل کدگذاری سه گانه (باز، محوری و گزینشی) بود و اعتبار یافته ها با استفاده از شاخص های CVR و CVI توسط ۱۰ نفر از خبرگان تایید شد. تحلیل داده ها منجر به شناسایی ۸۲۰ کد اولیه، ۴۲ مفهوم، ۱۸ مقوله و۵ بعد کلان گردید. مدل نهایی از سه لایه اصلی (مولفه های زیرساختی شامل کفویت ایمانی و میثاق غلیظ؛ مولفه های کنشی شامل مودت، سکینه و استعاره لباس؛ مولفه های تحکیم بخش شامل رحمت، عفو و مدارا) و دو لایه فرعی (سازوکار میانجی عاملیت اخلاقی با محوریت تقوا و صبر؛ و پیامدهای پس فرآیندی شامل حیات طیبه و سلامت نسلی) تشکیل شد. نتایج نشان داد عشق زناشویی در اسلام فرآیندی نظام مند و غایت مند است که در آن ایمان و تعهد اخلاقی، هیجانات را به رفتاری پایدار و مقدس تبدیل می کند. این مدل می تواند چارچوبی موثر برای مشاوره خانواده و پژوهش های آتی در زمینه تدوین ابزارهای سنجش عشق مبتنی بر آموزه های اسلامی فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

عشق ، عشق زناشویی ، منابع اسلامی ، مدل مفهومی ، مودت و رحمت