خوانش اصول طراحی معماری فضاهای آموزش کودک محور بر ارتقاء سطح تنوع فضایی و آموزش در مدارس دخترانه دوره اول (نمونه موردی: شهر تهران)

امروزه فضاهای آموزشی با رویکرد کودک محور، به ویژه در مدارس دخترانه دوره اول ابتدایی، با چالش هایی در کارایی و پاسخگویی به نیازهای کودکان مواجه اند. این مسئله عمدتا ناشی از بی توجهی به اصول بنیادین طراحی معماری متناسب با ویژگی های رشدی و مقیاس بدنی کودکان است. فضاهای فاقد انعطاف پذیری، تنوع فضایی و تناسب با مقیاس کودک نمی توانند شرایط لازم برای ارتقای کیفیت آموزش را فراهم کنند. هدف پژوهش حاضر شناسایی اصول طراحی معماری فضاهای آموزشی کودک محور با تاکید بر ارتقای تنوع فضایی و سطح آموزش در مدارس دخترانه دوره اول شهر تهران است. روش پژوهش پیمایشی بوده و داده ها از طریق مطالعات کتابخانه ای و بررسی منابع مرتبط با تنوع فضایی، ارتقای آموزش و فضاهای کودک محور جمع آوری شد. در بخش میدانی، مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۲۰ نفر از متخصصان و اعضای هیئت علمی حوزه معماری و فضای آموزشی که به روش نمونه گیری گلوله برفی انتخاب شدند انجام گرفت و تا اشباع نظری ادامه یافت. داده ها با روش تحلیل عامل Q تحلیل و برای تفسیر روابط مفهومی از مصورسازی شبکه ای در نرم افزار Gephi استفاده شد. نتایج نشان داد هشت عامل تحرک پذیری، تنوع فضایی، انعطاف پذیری، ایمنی، طبیعت گرایی، مشارکت پذیری، محیط خلاق و بازی پذیری در مجموع ۷۳٫۲ درصد از واریانس دیدگاه ها را تبیین می کنند. در این میان، تحرک پذیری، تنوع فضایی و انعطاف پذیری بیشترین نقش را در پویایی و پاسخگویی فضا به نیازهای متغیر کودکان دارند. یافته ها تاکید می کند فضاهای آموزشی موفق باید با مقیاس کودک، فرم های پویا، چیدمان انعطاف پذیر، دسترسی ایمن و ارتباط مستقیم با طبیعت طراحی شوند تا زمینه رشد خلاقیت، کنجکاوی و تعامل اجتماعی کودکان فراهم آید.

کلیدواژه ها:

فضای کودک محور ، تنوع فضایی ، اصول طراحی ، آموزش پذیری