مطالعه ساختارگرایانه اقدامات حجاج بن یوسف ثقفی در جمع قرآن کریم و تاثیر آن بر تطور معنایی اصطلاح قرائت

موضوع جمع منسوب به حجاج بن یوسف ثقفی، یکی از موضوعات تاریخ قرآن است که به آن کمتر پرداخته شده است، از سویی این موضوع، با ابهامات متعددی همراه است. حجاج، والی خونریز و سفاک خلافت اموی بود که اهتمام زیادی بر اجبار مردم به تبعیت از مصاحف عثمانی داشت. فهم صحیح ماهیت اقدامات حجاج در مورد قرآن، با روش مطالعه تاریخی اسناد شواهد و رویکرد ساختارگرا، می تواند انگیزه، ماهیت و پیامد های اقدامات حجاج در مورد قرآن و قاریان، را به درستی تبیین نماید. حجاج بن یوسف ثقفی، با سرکوب قاریان، قرائت مکرر از روی مصحف در مسجد و اجبار مردم به خواندن از روی مصاحف عثمانی، شمارش کلمات و حروف قرآن و فقه ستیزی، توانست، معنای قرائت و قاری را دچار تحولی عمیق کند. این تحول معنایی مهم، سبب بدفهمی در تاریخ علم قرائات و تمام گزاره هایی شده است که حکایت از اصطلاح قرائت و قاری در سده نخست هجری می کند.

کلیدواژه ها:

فقه ستیزی ، مصحف امام علی (ع) ، جمع قرآن ، قصدگرایی ، غلو