نقش مجلس شورای ملی در ساخت نظام آموزشی ایران در عصر پهلوی (۱۳۰۴ تا ۱۳۵۷ خورشیدی)

پس از پیروزی انقلاب مشروطه و تشکیل اولین مجلس شورای ملی، نظام حاکمیتی ایران، دچار تحولی اساسی در تقسیم قدرت و نحوه اداره کشور شد. از این پس دیگر فقط شاه و خاندان سلطنتی نبودند که نظام حاکمیت کشور را در اختیار داشتند، بلکه مجلس نیز عنصر دیگری بود که به طور جد در تصمیم گیری ها، قانون گذاری و به ویژه ایجاد بستر تشکیل نظام اداری جدید کشور موثر واقع شد. ما در تلاشیم با بررسی نسبت مجلس با نظام حاکمیتی کشور در دوره پهلوی، نوع مداخلات آن در شکل گیری و تحول نظام آموزشی جدید در ایران را بررسی نماییم. به لحاظ رویکرد روشی، این مطالعه در حوزه مطالعات نهادی آموزش در حوزه تاریخ توسعه قرار دارد. مطالعه تاریخی صورت گرفته به روش کتابخانه ای و اسنادی، به ویژه با بررسی مصوبات آموزشی و بررسی شرح احوال نمایندگان و احزاب سیاسی ادوار مجلس شورای ملی است.نتیجه اصلی پژوهش تمایز اثرگذاری مجلس در دوره های استقلال از شاه و دوره های ضعف و وابستگی به شخص شاه است. مجالس فقط در بازه شهریور ۱۳۲۰ تا پیش از کودتای ۱۳۳۲، با استقلال نسبی به تصویب قوانین و گسترش نظام اداری آموزش متناسب با جامعه ایران پرداختند، اما در دوره قدرت پهلوی اول و دوم، صرفا تصویب کننده قوانین مورد نیاز برای گسترش نظام آموزشی متناسب با خواست شاه بودند. نتیجه اساسی این پژوهش، نشان دادن عدم ثبات مجلس در تمامی ادوار آن است که مانع از اثرگذاری بلند مدت مجلس در تحولات نظام یافته در سازمان آموزش رسمی کشور است.

کلیدواژه ها:

"مجلس شورای ملی" ، "حکومت پهلوی" ، "نظام آموزشی" ، "وزارت فرهنگ" ، "قانون استخدام کشوری"