آینده پژوهی اکتشافی و ترسیم سناریوهای فرهنگ سازمانی نوآورانه نظام اداری ایران

شتاب تغییرات در حوزه های فناوری، اقتصاد، اجتماع و سیاست، ساختار و فرآیندهای حاکمیتی را دگرگون کرده و توان سازگاری نظام اداری را بیش از هر زمان به ظرفیت های نرم و انعطاف پذیر آن وابسته ساخته است. در این میان، فرهنگ سازمانی نوآورانه بعنوان نیرویی کلیدی، نقش مهمی در افزایش تاب آوری و توان انطباق نظام اداری در برابر عدم قطعیت ها و چالش های آینده ایفا می کند. هدف این پژوهش، طراحی و ترسیم سناریوهای آینده فرهنگ سازمانی نوآورانه در نظام اداری ایران است؛ سناریوهایی که مسیر روشن مدیریت تغییرات را فراهم آورده علاوه بر حفظ کارآمدی و پاسخ گویی حاکمیت، موجب ارتقای کیفیت خدمات عمومی، تقویت رفاه اجتماعی، توسعه اقتصادی و افزایش اعتماد عمومی می شوند.پژوهش حاضر با رویکرد آینده پژوهی اکتشافی،و مبتنی بر مدل شش مرحله ای شوارتز انجام شد. مرحله اول، با استفاده از روش دلفی و نظرات ۱۶ خبره، هفت عامل کلیدی الگوی فرهنگ سازمانی نوآورانه بر اساس معیارهای اهمیت و اجماع شناسایی و رتبه بندی گردید. مرحله دوم، تحلیل تاثیر–عدم قطعیت بر اساس مدل اعتبارسنجی شده انجام و دو عدم قطعیت حیاتی «تحول دیجیتال و توسعه زیرساخت های هوشمند» و «چشم انداز آینده نگر و نوآورانه» به عنوان محورهای اصلی سناریونویسی تعیین شدند. از ترکیب دو محور مذکور چهار سناریوی متمایز شکل گرفت: پیشرو نوآور، فناور بدون جهت، راهبرد پایدار و سردرگمی اداری. تحلیل ها نشان داد که رویکرد مطلوب، ترکیب مزایای سناریوی پیشرو نوآور(چابکی فناوری و انسجام راهبردی) با سناریوی راهبرد پایدار(مدیریت ریسک و استمرار کیفیت خدمات) است.پیاده سازی راهبرد ترکیبی می تواند بهره وری را ارتقا دهد، سرمایه اجتماعی را افزایش بخشد و جایگاه نظام اداری را به عنوان موتور محرک توسعه ملی تثبیت کند.

کلیدواژه ها:

نظام اداری ، فرهنگ سازمانی نوآورانه ، آینده پژوهی و سناریونویسی