پیش بینی کننده های کلیدی رفتارهای ایمنی در برابر زلزله در نوجوانان شهر چابهار در سال ۱۴۰۳: مطالعه ای با استفاده از نظریه انگیزش محافظت

سابقه و هدف: با توجه به قرارگیری منطقه جنوب شرق ایران روی گسل های فعال و سابقه زلزله های مخرب، شناسایی عوامل موثر در رفتارهای ایمنی نوجوانان، اهمیت ویژه ای دارد. این مطالعه با هدف تعیین پیش بینی کننده های رفتارهای ایمنی در برابر زلزله براساس نظریه انگیزش محافظت در نوجوانان شهر چابهار انجام شد. مواد و روش ها: این مطالعه از نوع مقطعی تحلیلی روی دویست نوجوان ساکن در شهر چابهار انجام شد. نمونه گیری به صورت تصادفی چندمرحله ای از مدارس مناطق مختلف انجام شد. داده ها با استفاده از پرسش نامه محقق ساخته مبتنی بر سازه های نظریه انگیزش محافظت شامل آگاهی، حساسیت درک شده، شدت درک شده، خودکارآمدی، کارآمدی پاسخ و انگیزش محافظت جمع آوری شد. پایایی پرسش نامه با ضریب آلفای کرونباخ و روایی آن با نظر متخصصان تایید شد. داده ها با نرم افزار Stata نسخه ۱۷ و با استفاده از آمار توصیفی و تحلیلی تجزیه وتحلیل شد. یافته ها: جنسیت پسر (P=۰/۰۰۰۱ ،β=۲/۴۳)، پایه تحصیلی نهم (۲/۷۹β=، ۰/۰۰۱P=) و تحصیلات دانشگاهی مادر (۳/۲۹β=، ۰/۰۰۱P=) به عنوان مهم ترین پیش بین های افزایش رفتارهای ایمنی در برابر زلزله بودند. همچنین بین سازه های نظریه انگیزش محافظت، آگاهی (۰/۱۴β=، ۰/۰۰۸P=)، حساسیت درک شده (۰/۱۸β=، ۰/۰۰۰۱P=)، خودکارآمدی (۰/۱۷β=، ۰/۰۰۴P=) و انگیزش محافظت (۰/۱۹β=، ۰/۰۰۱P=) به عنوان پیش بین های معنادار مثبت شناسایی شدند. مدل نهایی ۴۹ درصد از واریانس متغیر وابسته را تبیین کرد (P<۰/۰۰۱, R۲=۴۹). نتیجه گیری: این مدل برای پیش بینی رفتارهای ایمنی در برابر زلزله در نوجوانان، قدرت تبیین کنندگی بالایی دارد. این نتایج بر ضرورت طراحی برنامه های آموزشی ایمنی محور با تاکید بر تقویت آگاهی، حساسیت درک شده، خودکارآمدی و انگیزش محافظت در نوجوانان، به ویژه در بین دختران و دانش آموزان مقاطع پایین تر، تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

Adolescents ، Earthquake ، Protection motivation theory (PMT) ، Safety behaviors ، رفتارهای ایمنی ، زلزله ، نوجوانان ، نظریه انگیزش محافظت