Effect of Jasmonic Acid Foliar Application on Nutrient Uptake, Photosynthetic Pigments and Yield of Mung Bean (Vigna radiata L.) Under Salinity Stress

مقدمه: رشد فزاینده جمعیت جهان و افزایش تقاضا برای مواد غذایی و همین­طور استفاده از زمین­های تحت تاثیر نمک و آب­های نامناسب، موجب شده که بشر به­دنبال راه­حل­هایی برای کاهش اثرات مخرب تنش شوری باشد. با توجه به نقش کلیدی تنظیم­کننده­های رشد نظیر جاسمونیک اسید بر بهبود فعالیت­های متابولیکی گیاهان زراعی و با عنایت به اهمیت گیاه ماش از نظر زیست­محیطی و نقش کلیدی آن به­عنوان یکی از مهم­ترین منابع غذایی، این پژوهش با هدف تاثیر محلول­پاشی جاسمونیک اسید بر عملکرد و برخی از پارامترهای ماش تحت تنش شوری مورد ارزیابی قرار گرفت. مواد و روش ها: این آزمایش گلخانه­ای در سال ۱۴۰۴، به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار اجرا گردید. در این بررسی ۴ سطح شوری صفر، ۳، ۶، ۹ دسی زیمنس و کاربرد جاسمونیک اسید در سه سطح در غلظت های صفر، ۵/۰ و ۱ میلی مولار در نظر گرفته شد که با ورود گیاه به مرحله گلدهی، محلو ل پاشی الیستور انجام و با فاصله ۱۴ روز مجدد تکرار گردید.. صفات محتوای کلروفیل کل، عناصر مغذی سدیم، کلسیم و پتاسیم، درصد رطوبت نسبی، عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیکی و درصد شاخص برداشت ارزیابی گردید. جهت آنالیز آماری داده­های جمع­آوری شده، از نرم­افزار SAS و مقایسه میانگین­ آن­ها از آزمون حداقل تفاوت معنی­دار (LSD) استفاده شد. برای میان­گیری داده­ها و همینطور رسم نمودارهای مورد نیاز نیز از نرم­افزار Excel استفاده گردید. نتایج: نتایج تجزیه واریانس نشان داد که اثر اصلی تیمار شوری و کاربرد جاسمونیک اسید بر همه­ی پارامترهای مورد ارزیابی، در سطح احتمال یک درصد معنی­دار بود. برهم­کنش تیمار شوری و جاسمونیک اسید نیز بر صفات سدیم، درصد رطوبت نسبی، عملکرد دانه، عملکرد بیئلوژیکی و شاخص برداشت معنی­دار شد. مقایسه میانگین ها نشان داد که با افزایش میزان شوری از صفر به ۹ دسی­زیمنس، تفاوت قابل توجهی در کلیه صفات مورد مطالعه و عملکرد ایجاد می­شود. ولی با محلول­پاشی جاسمونیک اسید می­توان اثرات مخرب تنش را کاهش داد. به­طور مثال با وجود کاهش ۴۹ درصدی عملکرد دانه، در تیمار کنترل (جاسمونیک صفر) در سطح شوری ۹ دسی­زیمنس نسبت به تیمار غیرشور، محلول­پاشی هورمون با غلظت ۵/۰ میلی­مولار، توانست ۲۱% خسارت ناشی از شوری را تعدیل کرده و سبب افزایش عملکرد شود. نتیجه گیری کلی: دست­آوردهای این پژوهش موید این موضوع است که اگرچه میزان غلظت هورمون، در صفات مختلف، متفاوت بود ولی عکس­العمل گیاه ماش به هر دو غلظت جاسمونیک اسید مثبت بوده و سبب بهبود تمامی پارامترهای تحت آزمایش گردید.. دراین تحقیق غلظت­ ۵/۰ میلی­مولار سبب افزایش عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیکی و شاخص برداشت شد و غلظت ۱ میلی­مولار باعث کاهش اثرات مخرب تنش در محتوای عناصر مغذی، رنگ­دانه­های فتوسنتزی و درصد رطوبت نسبی و در نهایت موجب بهبود این صفات گردید.

کلیدواژه ها:

Grain yield ، Harvest index ، Jasmonic acid ، Salinity stress ، تنش شوری ، جاسمونیک اسید ، شاخص برداشت ، عملکرد دانه